สภาพการศึกษาค้นคว้าเรื่องปัญญาชนไทยและเหตุผลที่ควรจะมีการศึกษา

งานศึกษาค้นคว้าเรื่องปัญญาชนไทย เข้าใจว่าเริ่มจากงานของนักสังคมวิทยาอเมริกัน Herbert P. Phillips ซึ่งพิมพ์งานวิจัยออกมาในปี 2510 เป็นบทความสั้นๆ ใน “The Culture of Siamese Intellectuals” (12) งานวิจัยชิ้นนี้ใช้วิธีการสำรวจความคิดเห็นของนักศึกษาปัญญาชนในช่วงสมัยนั้นว่าเห็นใครเป็นปัญญาชนชั้นนำ และเลือกคนที่ได้คะแนนสูงจำนวนหนึ่งขึ้นมาศึกษา โดยการสัมภาษณ์เป็นส่วนใหญ่ งานเขียนชิ้นนี้ทำให้เห็นภาพปัญญาชนไทยบางคนในช่วงดังกล่าวบ้าง แต่ไม่ค่อยเห็นภาพปัญญาชนก้าวหน้า และได้ข้อสรุปที่โน้มเอียงไปทางปัญญาชนส่วนใหญ่เป็นพวกจารีตนิยม ก่อนหน้างานเขียนของฟิลิปส์ คนไทยก็มีการศึกษาค้นคว้า ที่กล่าวถึงประวัติและผลงานของปัญญาชนบางคนอยู่บ้าง แต่มีลักษณะเป็นงานประวัติศาสตร์แบบพรรณนาถึงเรื่องราว และบทบาทของปัจเจกชนที่เป็นคนสำคัญทางการเมือง การบริหาร และสาขาวิชาชีพต่างๆมากกว่าที่จะเป็นการศึกษาในเชิงสังคมการเมืองถึงบทบาทของคนเหล่านั้นในฐานะเป็นปัญญาชน

Read Full Post »

ฐานะทางประวัติศาสตร์ของเหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516

แต่ไม่ว่าการสั่งตะลุมบอนนักศึกษาประชาชนในเช้าวันที่ 14 ตุลาคม 2516 จะเป็นความผิดพลาดเนื่องจากความสับสน หรือ เป็นการตั้งใจสร้างสถานการณ์นั้นก็เป็นรายละเอียดของเหตุการณ์ตอนหนึ่งที่นักประวัติศาสตร์จะต้องค้นคว้าวิเคราะห์ต่อไป (6) สิ่งที่ผู้เขียนสนใจจะกล่าวถึงในบทความนี้ คือประเด็นที่ว่า 14 ตุลาคม 2516 มีผลกระทบต่อการเปลี่ยนแปลงของสังคมไทยอย่างไร และเราจะประเมินเหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 ในฐานะที่เป็นส่วนหนึ่งของเส้นทางเดินที่ยาวนานของประวัติศาสตร์ไทยอย่างไร

Read Full Post »

เงินไม่สำคัญเท่าความรักและความรู้สึกเป็นส่วนหนึ่ง

วิทยากร เชียงกูล เรียบเรียง
การวิจัยหลายต่อหลายครั้งยืนยันไปนทิศทางเดียวกันว่า การมีอารมณ์ความรู้สึก/ชีวิตที่ดี (Well Being) เป็นคนละเรื่องกับความร่ำรวยทางวัตถุ (Well Off) แต่แม้กระนั้นคนส่วนใกญ่ก็มีความเชื่ออย่างผิดๆ เนื่องจากพวกเขาถูกสังคมทุนนิยมเพื่อการบริโภคกล่อมเกลาให้มีความเชื่อว่า ถ้าเขามีเงินมากขึ้น เขาจะมี ความสุขเพิ่มขึ้น

Read Full Post »

ชัยชนะของเหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516

นักวิเคราะห์ยังมีความแตกต่างหรือแม้แต่ขัดแย้งกันอยู่บ้าง ในการตอบคำถามว่าปัจจัยอะไรที่ทำให้การเรียกร้องต่อสู้ของนักศึกษาประชาชน ในเหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 ได้รับผลสำเร็จ โดยทั่วไปแล้วเป็นที่ยอมรับกันว่าลำพังนักศึกษาประชาชน ที่ไม่มีกำลังอาวุธ ไม่มีการจัดตั้งองค์กรที่เข้มแข็งเพียงพอ ไม่ได้อยู่ในวิสัยที่จะเอาชนะรัฐบาลเผด็จการทหารโดยตรงได้ หากที่ชนะได้ก็เป็นเพราะว่า กลุ่มผู้มีอำนาจทางการเมืองและการทหารกลุ่มอื่นได้เข้ามาแทรกแซง ใช้สถานการณ์ที่ประชาชนแข็งข้ออำนาจรัฐ ผลักดันบีบบังคับ (รวมทั้งอาจจะหลอก) ให้กลุ่ม จอมพลถนอม จอมพลประภาส ต้องสละอำนาจบินหลบไปต่างประเทศ แต่ส่วนที่ยังมีการถกเถียงกันอยู่ในหมู่นักวิเคราะห์ก็เนื่องจากบางคนให้ความสำคัญน้อยหรือไม่ให้ความสำคัญเลย เช่น วิเคราะห์ว่าเป็นอุบัติเหตุล้วนๆ หรือเป็นเพราะกลุ่มผู้มีอำนาจผลประโยชน์อื่นต้องการโค่นล้มกลุ่มถนอม-ประภาส อยู่แล้ว

Read Full Post »

เหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 เกิดขึ้นได้อย่างไร

นักวิเคราะห์ใหเคำอธิบายสาเหตุของการเกิดขึ้นของเหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 ต่างๆกัน แต่โดยทั่วไปแล้วไม่ถึงกับขัดแย้งกันมากนัก นอกจากจะเป็นการมองกันจากคนละแง่มุมหรือให้ความสำคัญกับปัจจัยบางอย่างมากกว่าปัจจัยบางอย่าง ซึ่งถ้าเรารวบรวมปัจจัยต่างๆที่นักวิเคราะห์พยายามอธิบายมาประกอบเป็นภาพรวม เราก็จะเห็นได้ว่า เหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 เกิดจากสาเหตุหรือปัจจัยจำนวนมากที่ช่วยส่งเสริมกันและกันอย่างพอเหมาะพอเจาะ

Read Full Post »

เหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 คืออะไร

เหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 เป็นชุดของกระบวนการต่อสู้ทางการเมือง ระหว่างกลุ่มชนที่ต้องการประชาธิปไตยแบบรัฐสภากับรัฐบาลเผด็จการทหารถนอมและประภาส เหตุการณ์จริงๆเริ่มจากการที่กลุ่มเรียกร้องรัฐธรรมนูญ นำโดยผู้นำนักศึกษาและปัญญาชนจำนวนหนึ่ง ได้ชักชวนให้นักศึกษา ปัญญาชน และนักการเมืองประมาณ 100 คน เข้าร่วมกันเรียกร้องให้มีการประกาศใช้รัฐธรรมนูญและการปกครองระบอบประชาธิปไตยแบบรัฐสภา (2) ตามมาด้วยการนัดแถลงข่าวต่อผู้สื่อข่าวหนังสือพิมพ์และการออกตระเวณแจกใบปลิวและหนังสือเรื่องรัฐธรรมนูญและประชาธิปไตย ซึ่งนำไปสู่การที่รัฐบาลสั่งจับกุมสมาชิกกลุ่มเรียกร้องรัฐธรรมนูญ 13 คน ซึ่งส่วนใหญ่เป็นผู้นำนักศึกษา นักเขียน ปัญญาชนและนักการเมืองที่เป็นที่รู้จักกันดี

Read Full Post »

บทบาทของปัญญาชนในเหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 (บทนำ)

เหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 เป็นเหตุการณ์สำคัญเหตุการณ์หนึ่งในประวัติศาสตร์ แต่ทั้งๆที่เหตุการณ์นี้เพิ่งเกิดขึ้นเมื่อ 20 ปีที่แล้วมานี้เอง แต่ก้ได้ถูกชนชั้นนำในสังคมผู้ครอบงำความรู้อำนาจ ทำให้ลืมเลือนหรือพร่ามัวบิดเบือนไปในปัจจุบัน เยาวชนรุ่นหลังไม่ได้รับการบอกเล่าหรือการสอนในชั้นเรียนให้รู้จักประวัติศาสตร์ช่วงนี้ หรือไม่ก็ได้รับการบอกเล่าการสอนที่พร่ามัวผิดๆพลาดๆ ดังจะเห็นได้จากการที่ไม่มีการบรรจุเรื่องเหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 ไว้ในหนังสือเรียนส่วนใหญ่ ยกเว้นระดับมหาวิทยาลัยบางเล่ม และการที่รัฐบาลเพิกเฉยต่อการสร้างอนุสาวรีย์วีรชน 14 ตุลาคม ที่บริเวณตึก กตป. เดิม ทั้งๆที่โครงการได้ผ่านการอนุมัติทุกขั้นตอน ตลอดจนคนสำคัญของประเทศได้มาวางศิลาฤกษ์แล้ว

Read Full Post »

การก่อตัวของปัญญาชน

  ปัญญาชน (ปัจจุบันปเนคำที่หมายถึงคนที่มีการศึกษาค่อนข้างสูงซึ่งทำงานใช้แรงงานสมอง) มีอยู่ในสังคมต่างๆนับพันปีมาแล้ว เพียงแต่ว่าในสมัยก่อนเราใช้ชื่อเฉพาะอื่นๆ เช่น หมอผั ผู้อาวุโส พระ โหร นักปราชญ์ นักเขียน ศิลปิน ฯลฯ  และมองคนเหล่านี้ในฐานะเป็นปัจเจกชนมากกว่าเป็นกลุ่มทางสังคม  (Social group)

Read Full Post »

เหมือนอย่างไม่เคย : เรื่องสั้น

โดย วิทยากร เชียงกูล
เหมือนอย่างไม่เคย พวกเขามากันในรถสีแสดคันใหญ่ แบบที่ทองม้วนไม่เคยเห็นมาก่อน มาพร้อมกับเสียงเพลงสูงๆต่ำๆ ซึ่งกระแทกกระทั้นราวกับเกิดจากการกระดอนของรถบน เส้นทางที่ขรุขระ “พวกเรามาพัฒนาการทำงานส่วนรวมของชาติ…” เขาร้องประโยคนั้นซ้ำกันไปซ้ำกันมาด้วยเสียงอันดัง ราวกับว่าจะเน้นให้โลกทั้งโลกได้รับรู้ ทองม้วนไม่เคยได้ยินท่วงทำนองของเพลงนี้มาก่อน แต่เธอก็รู้สึกเหมือนจะเป็นท่วงทำนองที่มักคุ้นและเกิดความดื่มด่ำโดยสัญชาตญาณว่า เพลงนี้น่าจะนำ มาซึ่งความรื่นรมย์และความเป็นมิตรมากกว่าอะไรอื่น เมื่อรถจอดสนิทดีแล้ว พวกเขาค่อยทยอยกันลงมา ล้วนแต่เป็นคนหนุ่มสาว แต่งตัวด้วยกางเกงคล้ายๆ กัน และบางคนก็สวมหมวก เวลามองไกลๆ ทองม้วนไม่แน่ใจว่าคนไหนเป็นผู้หญิงหรือผู้ชายกันแน่ เธอขยับเดินเข้าไปเมียงมองกึ่งหวาดๆ กึ่งอยากรู้ และได้ เห็นพวกเขาทั้งหญิงและชายกำลังลงมาเดินยืดแข้งยืดขา พลางก็หันไปมองรอบๆ อย่างสนอกสนใจ ทองม้วนไม่เข้าใจเลยว่าเขามองดูอะไรกันนัก เพราะเมื่อ เธอหันมองตามก็ไม่เห็นมีอะไรนอกจากทุ่งนาอันแห้งแล้ง หมู่บ้านเก่าๆของพวกบ้านเธอ วัดเล็กๆ โรงเรียนไม้กระดานที่มีแต่พื้นกับหลังคาที่เห็นจนชินตา เธอ สะดุ้งเมื่อได้ยินเสียงหญิงสาวคนหนึ่งอุทานกับเพื่อนของเธอว่า “แหม [...]

Read Full Post »

7 แนวทาง และมาตรการในการพัฒนาเศรษฐกิจโลกอย่างยั่งยืน ระดับระหว่างประเทศ

1. องค์กรการค้าโลกและองค์กรอื่นๆ ควรหามาตรการบีบบังคับให้ประเทศต่างๆ ดำเนินนโยบายการค้าแบบที่มีเป็นธรรม และสร้างความสมดุลเพิ่มขึ้น

Read Full Post »

งานเลี้ยง : บทละคร

วิทยากร เชียงกูล
ตัวละคร
เจ้าของบ้าน เป็นจิตรกร
แขกที่มาร่วมงาน ประมาณ 20-30 คน แต่งกายให้ประหลาดต่างกันออกไป เท่าที่จะดัดจริตแต่งกันได้  เช่น อาจจะเป็นชุดไทยเดิมแบบบิดๆ เบี้ยวๆ หรือชุดชาวเขากึ่งชาวกรุงเชยๆ
เปิดฉาก  แขกที่มาในงานเลี้ยงกำลังจับกลุ่มคุยกันตามมุมต่างๆ รอบบริเวณงาน กลุ่มละ 2-3 คน เจ้าของบ้านยืนทำหน้าที่ผสมเครื่องดื่มอยู่กลางห้องหรือมุมหนึ่งมุมใดก็ได้ แล้วแต่ความสะดวก แขกมาใหม่ชายหญิงคู่หนึ่ง กำลังเดินหลบกลุ่มคนที่ยืนคุยกันอยู่ตามสบาย  เข้ามาทักทายเจ้าของบ้าน
นาย ก. : สวัสดีครับ คุณเขื่อง ทำเองหมดทุกอย่างเลยหรือครับวันนี้
เจ้าของบ้าน : ครับ เดี๋ยวนี้หาคนรับใช้ที่ไว้ใจได้ยากหน่อย เราไม่มีทางรู้ตัวได้เลยว่าเขาจะเป็นสายของศัตรูหรือไม่ และจะผสมยาพิษลงไปในเครื่องดื่มพวกนี้ขึ้นมาเมื่อไหร่?

Read Full Post »

ถนนสายที่นำไปสู่ความตาย : เรื่องสั้น

ฉันมองไม่เห็นเลยว่ามีเหตุผลอะไรที่ฉันควรจะใช้ชีวิตอยู่อีกต่อไป ฉันถูกอบรมสั่งสอนมาตลอดเวลาว่าชีวิตนั้นเป็นสิ่งที่มีราคา และการฆ่าตัวตายนั้นเป็นบาป เป็นการกระทำของคนขี้ขลาด แต่จะให้ฉันคิดอยู่เช่นนั้นได้อย่างไรในวันเช่นนี้ วันอาทิตย์ที่เงียบเหงา ไม่มีเพื่อนที่พอจะรับความรู้สึกเบื่อหน่วยร่วมกันได้สักคน แม้สตางค์หรือความหวังว่าจะได้มันมาก็ไม่มีด้วย ถึงก่อนหน้านั้น ฉันก็ไม่ค่อยจะติดใจคำสอนนี้อยู่แล้ว ไม่ใช่เพียงแต่จะระแวงว่ามันเป็นคำสอนของผู้ไม่เคยมีประสบการณ์ในการคิดฆ่าตัวตายมาก่อนเท่านั้น แต่ยังเป็นเพราะฉันไม่อาจมองเห็นค่าในชีวิตได้จริงๆด้วย ฉันเห็นชีวิตมาแล้วไม่น้อย ชีวิตที่เกิดมาง่ายๆ เป็นอยู่ง่ายๆ และตายง่ายๆ เป็นชีวิตที่ได้มาเปล่าๆทั้งสิ้น และทุกวันนี้ปริมาณของมันก็ล้นโลกจนเขาต้องการหาทางจำกัดผลผลิตกันให้วุ่นวายอยู่หลายประเทศแล้ว ใครกันมีหน้ามาบอกว่า ชีวิตเป็นสิ่งมีราคา การฆ่าตัวตายเล่าเป็นบาปละหรือ เป็นบาปได้อย่างไรกัน ในเมื่อเราไม่ได้ทำให้ผู้อื่นเดือดร้อน ถ้างั้นเมื่อเราขโมยหรือหลอกตัวเองก็เป็นบาปด้วยซิ พวกนักเทศน์นี่ก็ตีขลุมไม่ใช่เล่นเหมือนกัน ตั้งท่าจะสอนท่าเดียว ไม่คิดคำนึงถึงเหตุผลอะไรทั้งนั้น แล้วก็ข้อสุดท้ายล่ะ การกระทำของคนขี้ขลาดอย่างนั้นหรือ ถ้าเช่นนั้นคนทั้งโลกที่ไม่ได้ฆ่าตัวตายก็เป็นคนกล้าหาญทุกคนซิ  แล้วเรายังจะต้องมาทำเหรียญกล้าหาญแจกบุคคลอีกประเภทหนึ่งให้วุ่นวายทำไมกัน  เมื่อคนทั้งโลกที่ทนมีชีวิตอยู่ก็มีสิทธิ์จะได้รับอยู่แล้ว…

Read Full Post »