ทางออกของปัญหา:การสร้างระบบสหกรณ์และสังคมพลเมืองที่เข้มแข็ง คือทางเลือกใหม่ที่แท้จริง

บทความที่ตีพิมพ์ใน นสพ. ผู้จัดการรายสัปดาห์ 20 ธันวาคม 2550 12:52 น.
พรรคการเมืองใหญ่ๆของไทย ล้วนเสนอนโยบายใหญ่ภายใต้กรอบคิดระบบตลาดเสรีที่เน้นการส่งเสริมการลงทุนของ ต่างชาติและทุนขนาดใหญ่เพื่อการส่งออกและการเพิ่มการบริโภค แม้บางพรรคจะเสนอนโยบายย่อยแบบประชานิยมและสังคมสงเคราะห์ที่พวกเขาอ้างว่าเ ป็นรัฐสวัสดิการบ้าง แต่ก็เป็นโครงการย่อยภายใต้นโยบายใหญ่ คือร ะบบตลาดเสรี ซึ่งสำหรับประเทศทุนนิยมบริวารแบบไทยนั้นไม่เสรี หรือไม่มีการแข่งขันอย่างเป็นธรรมจริง แต่คือระบบทุนนิยมผูกขาดโดยบริษัทขนาดใหญ่จำนวนหนึ่ง
ระบบตลาดเสรีมีปัญหา
นโยบายพัฒนาเศรษฐกิจตามแนวทุนนิยมอุตสาหกรรมผูกขาดทำให้ประเทศไทยต้องเผชิญกับปัญหาขนาดวิกฤติอย่างน้อย 2 ด้าน

Read Full Post »

ทางออกของปัญหา:จะปฏิรูประบบสหกรณ์ไทยกันอย่างไร

ทางออกของปัญหา:จะปฏิรูประบบสหกรณ์ไทยกันอย่างไร

โดย ผู้จัดการรายสัปดาห์
18 ตุลาคม 2550 14:45 น.

วิทยากร เชียงกูล

สหกรณ์ในประเทศไทย แม้จะมีจำนวนราวหมื่นแห่งและสมาชิกมากถึงราว 9 ล้านคน แต่ส่วนใหญ่คือสหกรณ์ออมทรัพย์ (สินทรัพย์ราว 4.4 แสนล้านบาท) และสหกรณ์การเกษตรเพื่อการปล่อยกู้ ซึ่งยังมีสัดส่วนในระบบธนาคารและระบบเศรษฐกิจของประเทศต่ำ
หนทางที่จะพัฒนาระบบสหกรณ์ไทย คือต้องแก้กฎหมายให้สหกรณ์เป็นอิสระจากระบบราชการ และเปิดกว้างให้ประชาชนจัดตั้งสหกรณ์ได้หลายประเภท เปิดให้สหกรณ์ทำกิจกรรมได้อย่างคล่องตัวยืดหยุ่นเพิ่มขึ้น รวมทั้งสามารถตั้งธนาคาร ตั้งบริษัทที่ทำธุรกิจทั้งการเงิน การค้าและการบริการกับคนภายนอกที่ไม่ใช่สมาชิกได้
หน่วยงานส่งเสริมสหกรณ์นี้น่าจะเป็นองค์กรอิสระหรือองค์กรมหาชน ไม่ใช่เป็นแค่ระดับกรมอยู่ในกระทรวงเกษตร เพราะกิจกรรมและยอดธุรกิจของสหกรณ์ทั่วประเทศนั้นใหญ่โตกว่าหน่วยงานระดับกรมของทางราชการมาก รวมทั้งกิจกรรมของสหกรณ์บางประเภทก็ไม่เกี่ยวกับกระทรวงเกษตร
สหกรณ์เป็นทางเลือกที่ดีกว่าระบบทุนนิยมมากทั้งแนวคิดและภาคปฏิบัติ เพราะสหกรณ์เป็นระบบธุรกิจที่ตัดคนกลาง ลดต้นทุน เพิ่มประโยชน์ให้ผู้ผลิตและผู้บริโภคได้ดีกว่าบริษัทธุรกิจเอกชน ขณะเดียวกันก็มีประสิทธิภาพ โปร่งใสกว่าระบบรัฐวิสาหกิจ
ในประเทศไทยซึ่งขณะนี้กำลังถกเถียงกันในปัญหาเรื่องการแปรรูปรัฐวิสาหกิจ ปัญหาบริษัทค้าปลีกข้ามชาติเข้ามาทำให้ร้านค้าปลีกเล็กๆล้มละลาย
เรามักจะถกเถียงเรื่องการแปรรูปรัฐวิสาหกิจว่าจะเป็นของเอกชนแบบทุนนิยมหรือระบบรัฐวิสาหกิจแบบเก่า ซึ่งมีข้อจำกัดทั้ง 2 แบบ หรือคิดเรื่องปัญหาร้านค้าปลีกที่กำลังถูกเบียดขับจากห้างสรรพสินค้าขนาดใหญ่จากต่างชาติในกรอบคิดของระบบทุนนิยมอย่างเดียว หากเราคิดถึงแนวทางแก้ไขปัญหาการจัดการรัฐวิสาหกิจและการพัฒนาร้านค้าปลีกในแนวสหกรณ์ ซึ่งประสบความสำเร็จในประเทศอื่นมาแล้ว ทั้งสหกรณ์ให้บริการสาธารณูปโภค และสหกรณ์ร้านค้าที่มีประสิทธิภาพ แข่งกับร้านค้าปลีกขนาดใหญ่ของต่างชาติได้ เราน่าจะหาทางเลือกใหม่ในการพัฒนาเศรษฐกิจของคนไทยและประเทศไทยที่ดีกว่าที่เป็นอยู่มาก
ประชาชนไทยควรระดมกำลังส่งเสริมการศึกษาวิจัยและพัฒนา เพื่อปฎิรูประบบสหกรณ์ในประเทศไทยอย่างจริงจัง นี่คือทางเลือกใหม่ ที่จะช่วยให้ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงเป็นความจริง ไม่ใช่พูดกันลอยๆแต่ยังเดินทางแนวทุนนิยม เพราะระบบทุนนิยมผูกขาดที่มุ่งการเติบโตและหากำไรสูงสุดของเอกชนนั้นไม่มีทางที่อยู่ร่วมกับเศรษฐกิจพอเพียงได้อย่างแท้จริง มีแต่ระบบสหกรณ์ซึ่งเน้นการสนองความต้องการที่จำเป็นของประชาชนอย่างเป็นธรรม และมีประสิทธิภาพเพื่อส่วนรวมเท่านั้น ที่จะอยู่กับปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงได้อย่างกลมกลืน
ปัจจุบันทั้งสหประชาชาติ องค์กรแรงงานโลก แผนกสหกรณ์ สหพันธ์สหกรณ์นานาชาติ และสหพันธ์สหกรณ์ระดับชาติและระหว่างชาติของประเทศพัฒนาอุตสาหกรรมหลายแห่ง สนใจที่จะขยายความช่วยเหลือและร่วมมือกับขบวนการสหกรณ์ในประเทศกำลังพัฒนามากขึ้น [...]

Read Full Post »

ทางออกของปัญหา:นโยบายพรรคการเมืองควรไปไกลกว่าตลาดเสรีและประชานิยม

ทางออกของปัญหา:นโยบายพรรคการเมืองควรไปไกลกว่าตลาดเสรีและประชานิยม

โดย ผู้จัดการรายสัปดาห์
25 ตุลาคม 2550 15:17 น.

วิทยากร เชียงกูล

พรรคการเมืองใหญ่ทุกพรรคยังเสนอนโยบายแนวตลาดเสรีและประชานิยม ซึ่งในแง่การตลาดคงหาเสียงได้ดี แต่ไม่ได้เสนอทางออกที่แท้จริงสำหรับเศรษฐกิจของไทยซึ่งมีปัญหาเชิงโครงสร้างคือเป็นทุนนิยมผูกขาดแบบบริวาร
นโยบายแนวตลาดเสรียังสร้างปัญหาอื่นๆอีกมาก การเน้นการผลิตขนาดใหญ่ ที่ใช้เครื่องจักร คอมพิวเตอร์ ทุนมาก ใช้แรงงานน้อย ทำให้เกษตรกรรายย่อย ผู้ผลิตรายย่อยแข่งขันสู้ไม่ได้ ต้องล้มละลาย คนว่างงานเพิ่ม? เกษตรกร คนงานและผู้ประกอบอาชีพอิสระ ได้ผลตอบแทนต่ำ มีรายได้ที่ซื้อของได้แท้จริงลดลง เพราะปัญหาราคาสินค้าสูงขึ้นการดำเนินนโยบายแบบตลาดเสรีพึ่งการลงทุนและการค้าต่างประเทศมากกว่าพึ่งตลาดภายในประเทศ จึงมีความเสี่ยงสูง
การพัฒนาในแนวตลาดเสรีและประชานิยม ยังส่งเสริมการเพิ่มการผลิตและการบริโภคเพื่อหากำไรเอกชนโดยไม่คำนึงถึงต้นทุนทางสังคมและคุณภาพชีวิตของคน ไม่สนใจการกระจายทรัพย์สินและรายได้ให้เป็นธรรม นำไปสู่การบริโภครถยนต์ส่วนตัว การใช้สินค้า บริการ และพลังงานอย่างฟุ่มเฟือยเกินความจำเป็นของคนรวยและชนชั้นกลาง ทำให้ประเทศไทยใช้น้ำมันเพิ่มในอัตราสูงกว่าการเพิ่มผลผลิต ประเทศขาดดุลการค้าและเป็นหนี้มากขึ้น และทั้งทำลายสภาพแวดล้อม ทำลายสมดุลของทั้งธรรมชาติ สังคม และวัฒนธรรม ทำให้เกิดวิกฤติสภาพแวดล้อมที่เราเรียกว่า “ภาวะโลกร้อน” และวิกฤติทางเศรษฐกิจการเมืองและสังคมวัฒนธรรม ที่โฆษณาให้คนคิดแต่เรื่องแก่งแย่งแข่งขันเพื่อประโยชน์ระยะสั้นของตัวเอง อย่างไม่เห็นการณ์ไกลและไม่มีจิตสำนึกเพื่อส่วนรวม
ทางเลือกของไทยควรเป็นสังคมประชาธิปไตยใหม่
แนวทางแก้ไขปัญหาวิกฤติของไทยควรเป็นระบบเศรษฐกิจแบบสังคมประชาธิปไตยใหม่ที่ผสมผสานส่วนที่ดีของระบบตลาดเสรีที่เป็นธรรม (ไม่ใช่ทุนนิยมผูกขาดและกึ่งผูกขาด) ระบบสหกรณ์และการพึ่งตนเอง (ในระดับประเทศ) ได้เป็นสัดส่วนสูง ระบบที่เอื้อให้ประชาชนและพนักงานถือหุ้นในบริษัทและองค์กรต่างๆเป็นสัดส่วนที่สูง ระบบรัฐสวัสดิการที่เป็นประชาธิปไตยและมีประสิทธิภาพ ระบบเศรษฐกิจแบบยั่งยืนที่คำนึงถึงต้นทุนทางสังคม คำนึงถึงปัญหาการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ระบบเศรษฐกิจแบบสังคมแบบชาวพุทธ ชาวอิสลาม ชาวคริสต์ ฯลฯ แบบดั้งเดิม ที่ให้ความสำคัญต่อคุณค่าทางสังคม [...]

Read Full Post »

บทบาทของผู้มีการศึกษาในยุคบรรษัทข้ามชาติยักษ์ใหญ่ครอบครองโลก

บทความนี้เป็นส่วนหนึ่งของหนังสือเรื่อง
“ก้าวข้ามระบอบทักษิณ สู่เส้นทางการปฏิรูปการเมือง-เศรษฐกิจ”
วิทยากร เชียงกูล
โดย สำนักพิมพ์บ้านพระอาทิตย์

บทบาทของผู้มีการศึกษาในยุคบรรษัทข้ามชาติยักษ์ใหญ่ครอบครองโลก
(ดัดแปลงจากปาฐกถาศรีบูรพา ครั้งที่ 1 วันที่ 31 มีนาคม 2550)
สถานการณ์โลก
โลกในรอบ 30 ปีที่ผ่านมาได้เปลี่ยนแปลงไปอย่างก้าวกระโดด หลังจากที่การทดลอง สร้างสังคมนิยมของหลายประเทศเช่นโซเวียตรุสเซีย ยุโรปตะวันออกล้มเหลว และประเทศทุนนิยมอุตสาหกรรมปรับตัวได้ดีเกินคาด โลกได้ก้าวสู่ยุคหลังสงครามเย็นซึ่งเป็นโลกยุคเผด็จการทุนนิยมที่ซ่อนรูปและหลอกลวงได้แนบเนียนยิ่งกว่าครั้งใดในประวัติศาสตร์ที่ผ่านมา
โลกทุนนิยมสมัยใหม่เป็นเผด็จการในแง่ของการผูกขาดอำนาจทางเศรษฐกิจ และทางสื่อสารมวลชนของบรรษัทข้ามชาติยักษ์ใหญ่จากสหรัฐและประเทศทุนนิยมศูนย์กลางเพียงไม่กี่บรรษัท บรรษัทข้ามชาติหลายแห่งมียอดขายสินค้าและบริการสูงกว่าผลิตภัณฑ์มวลรวมของประเทศไทยด้วยซ้ำ
บรรษัทข้ามชาติมีทั้งอำนาจผลประโยชน์ และมนต์ขลังที่ทำให้รัฐบาลประเทศส่วนใหญ่ในโลกโดยเฉพาะรัฐบาลไทย ต้องเปิดเสรีด้านการลงทุนและการค้าให้บรรษัทข้ามชาติเข้ามากอบโกยล้างผลาญทรัพยากร ครอบงำวิถีชีวิต หรือแม้แต่การคิดของคนไทย โดยที่คนไทยซึ่งมองฝรั่งในแง่ดีเพราะไม่เคยเป็นเมืองขึ้น มักไม่รู้ตัว และคิดว่าตัวเองเป็นฝ่ายได้ประโยชน์จากการเปิดการลงทุนและการค้าเสรีในแง่ที่ว่าทำให้ประชาชนได้มีโอกาสบริโภคสินค้าและบริการต่างๆอย่างหลากหลายและตื่นตาตื่นใจในราคาที่คนฐานะปานกลางโดยทั่วไปสามารถซื้อหาได้
[...]

Read Full Post »

ถึงผู้คนที่น่าสมเพชในบ้านเมืองของฉัน

ในน้ำพอมีปลา
ในนายังมีข้าว
ฟ้ามีทั้งเดือนและดาว
ใยมืดราวนรกดำ
เหล่าพาลทะยานร่า
เที่ยวบีฑาเช้าจดค่ำ
ปีศาจขึ้นวาดระบำ
ผู้ถือธรรม (จึง) เข้าป่าไป
คำหวานสักร้อยถ้อย
ก็ผูกร้อยคนจนไว้ได้
เขาเห่เรือหาปลามาแต่ไกล
ทะเลใหญ่วันนี้ไม่มีราคา
อดข้าวอดปลาเอย
อดเสียเคยไม่ยอมบ่นว่า
จะแช่งสวรรค์หรือก็กลัวเทวดา
จะเงยหน้าร้องขอก็หวาดระแวง
ทนไปเถอะทนไป
จนน้ำใจเธอเหือดแห้ง
ยอมไปจนไร้แรง
จะยื้อแย่งเมื่อถึงวัน
ซึม เศร้า เหงา และหงอ
เธอจะรออะไรกัน
เทพที่เธอมีนั้น
แท้เขาปั้นไว้ลววงเธอ
คุดคู้มิรู้เห็น
เธอจะเป็นเช่นเขาเสมอ
หยาดเหงื่อสิปรนเปรอ
เขาแหละเออกดเธอไว้
คำหวานร้อยพันถ้อย
หรือจะร้อยพวกเธอไว้ได้
มืดนักจักรอใคร
ถ้าไม่ใช้มือเธอเอง
วิทยากร เชียงกูล
ที่มา ภาษา- วารสารเพื่อสถาปัตยกรรม
ฉบับที่ 4 ปี 2512

Read Full Post »