RSS

ทางออกของปัญหา:ประเทศไทยจะสร้างผู้นำที่แก้ไขปัญหาวิกฤติของประเทศได้อย่างไร

21 ก.ย.

บทความใน ผู้จัดการรายสัปดาห์
ประเทศไทยยุคใหม่มีทรัพยากรจำกัด ประชากรเพิ่มขึ้นมาก มีโครงสร้างเศรษฐกิจ การเมืองแบบทุนนิยมผูกขาดและระบบอุปถัมภ์ที่ล้าหลัง มีปัญหาความเหลื่อมล้ำต่ำสูงระหว่างกลุ่มคนต่างๆมาก ประเทศจึงต้องการการบริหารจัดการปัญหาและความขัดแย้งอย่างซับซ้อนได้อย่างมี ประสิทธิภาพและเป็นธรรม ผู้นำยุคใหม่ควรเป็นผู้นำที่มีทีมงานที่ดี มีความรู้ความเข้าใจในปัญหาเศรษฐกิจ สังคมของประเทศอย่างเป็นระบบองค์รวม รู้จักการทำงานร่วมกับคนอื่นอย่างมีประสิทธิภาพ มีวิสัยทัศน์ เห็นการณ์ไกล และรักความเป็นธรรม

ผ ู้นำสมัยใหม่ควรเป็นคนที่ซื่อตรงและจริงใจ มีวิสัยทัศน์ เป้าหมายเพื่อส่วนรวม สามารถที่จะสร้างความไว้วางใจและจูงใจคนอื่นๆให้ทำงานเพื่อองค์กรได้อย่างมี ประสิทธิภาพ คือเป็นคนที่เก่งในการช่วยให้คนได้พัฒนาสิ่งที่ดีที่สุดในตัวของเขาออกมาได้ อย่างต่อเนื่อง เพราะการนำสมัยใหม่ ต้องการทีมงานที่ดี เป็นการนำแบบรวมกลุ่ม มากกว่าการนำแบบเดี่ยวๆ

ผู้นำแบบมีภาพพจน์ดีในสายตาผู้ลงคะแนนเลือกสส. อาจไม่ใช่ผู้นำที่เหมาะกับโลกยุคใหม่เสมอไปผู้นำแบบเดี่ยวๆที่มีอำนาจมากไป ได้รับการยกย่องมากเกินไป มีโอกาสที่จะทุจริตฉ้อฉลและตัดสินใจผิดพลาดได้ง่าย เพราะไม่มีการตรวจสอบที่ดี ไม่มีระบบข้อมูลที่ดี ผู้นำแบบเดี่ยวๆที่ไม่ค่อยรู้จักฟังคนอื่น เพราะคิดว่าตัวเองฉลาด/เก่งกว่าคนอื่น ไม่มีทางที่จะรู้ข้อมูลทุกอย่างและตัดสินใจถูกทุกอย่าง สังคมต้องการระบบการนำแบบรวมหมู่ที่ฉลาด (เพื่อส่วนรวม) ซึ่งหมายถึงต้องมีเป้าหมายเพื่อส่วนรวมที่ชัดเจน สร้างและสื่อสารให้เกิดทีมงานที่ฉลาด มีระบบวิจัยข้อมูลข่าวสาร รวมทั้งกลั่นกรองที่ดี มุ่งความถูกต้องและประโยชน์ส่วนรวม มากกว่าการทำเพื่อประโยชน์ส่วนตนหรือพวกพ้อง

ดังนั้น ประเทศไทยต้องปฏิรูปการศึกษา การบริหารราชการ และการเมืองเพื่อสร้างผู้นำในระดับต่างๆต ั้งแต่ผู้นำครอบครัว ผู้นำโรงเรียน ผู้นำองค์กร ผู้นำชุมชน ผู้นำทางการเมือง ฯลฯ และทำให้ประชาชนตื่นตัวมีส่วนร่วมในการแก้ปัญหาและพัฒนาประเทศอย่างเอาการเอ างาน ปัญหาไม่ใช่การขาดแคลนคนที่เหมาะสมจะเป็นนายกรัฐมนตรีคนต่อไป แต่เรายังขาดผู้นำระดับต่างๆจำนวนมาก การพัฒนาประเทศที่ซับซ้อน ต้องการประชาชนที่มีคุณภาพสูง และร่วมมือกันทำงานทั้งในภาครัฐ ธุรกิจเอกชน และสังคมประชาอย่างมีประสิทธิภาพ

ประเทศไทยขาดภูมิปัญญาและจิตสำนึกเพื่อส่วนรวมมากกว่าขาดเงินหรือทรัพยากร ดังนั้นส ิ่งที่สำคัญที่สุดคือการปฏิรูปการศึกษาหรือการเรียนรู้ของทั้งนักเรียนนักศึ กษาและประชาชน ให้คนรู้จักตัวเอง รู้จักคิดอย่างเชื่อมโยง ใฝ่การเรียนรู้และพัฒนาตนเองให้มีความฉลาดทั้งในทางปัญญา อารมณ์ และจิตสำนึกเพื่อส่วนรวม

การสร้างคนให้มีภาวะผู้นำและผู้ตามที่ดี ต้องทำให้เยาวชนและประชาชนเริ่มจากการมีวินัย ความรับผิดชอบที่นำตนเองได้ มีความภูมิใจ มั่นใจในตัวเอง รู้ว่าอะไรถูกผิด คิดตัดสินใจด้วยตนเอง กล้าตัดสินใจ กล้ารับผิดชอบ ทำผิดแล้วก็รู้จักสรุปบทเรียน นำมาปรับปรุงตนเองใหม่ได้ พวกเขาจึงจะพัฒนาไปสู่พลเมืองที่มีประสิทธิภาพและเป็นผู้นำที่ดีได้

การเรียนรู้เพื่อเป็นผู้นำที่ดี ไม่ได้หมายถึงการแข่งขันแบบเห็นแก่ตัวเพื่อแย่งการเป็นผู้นำ แต่หมายถึงการรู้ว่าอะไรควรทำ ไม่ควรทำ ผู้นำที่ดีก็คือผู้ตามที่ดีด้วย คือมีเหตุผล มีวุฒิภาวะ รู้ว่าอะไรถูกต้องก็ควรตามอย่างคนมีจิตสำนึกรับผิดชอบ ในประเทศยุคใหม่ซึ่งมีการแบ่งงานกันทำอย่างซับซ้อนบางเรื่องเราก็นำ ในบางเรื่องเราก็ตาม ไม่ใช่นำแบบบ้าอำนาจไม่ฟังใคร หรือตามแบบศรัทธาหลงใหลในตัวผู้นำที่สร้างภาพพจน์เก่ง อย่างไม่มีสติที่จะวิพากษ์วิจารณ์อย่างจำแนกแยกแยะ

ถ ้าเราสร้างให้พลเมืองมีคุณภาพที่จะเป็นผู้นำและผู้ตามที่ดี พวกเขาก็จะช่วยกันคัดเลือกและตรวจสอบผู้นำทางการเมืองได้ดีกว่าที่เป็นอยู่ แต่ถ้าประเทศมีพลเมืองที่มีการศึกษาและจิตสำนึกต่ำ สื่อมวลชนมีคุณภาพปานกลางและต่ำ คอยแต่เฮโลตามผู้นำทางการเมืองไปตามกระแสโฆษณาชักจูงใจหรือกระแสสร้างภาพ ก็จะเกิดการนำแบบสุดโต่งไปทางใดทางหนึ่ง สภาพเช่นนี้ยิ่งส่งเสริมผู้นำให้มีความเชื่อมั่นตนเอง ไม่รับฟังข้อมูลอย่างรอบด้าน เป็นการนำที่ขาดวุฒิภาวะและเสี่ยงภัย มีโอกาสทำให้ประเทศชาติเสียหายรุนแรงได้

เวลานี้ระบบการศึกษาของเราทุกระดับ เน้นแต่การสอนวิชาการและวิชาชีพมากเกินไป สอนเรื่องชีวิต เรื่องความเป็นคน การเป็นผู้นำและผู้ตามในสังคมที่คนเราต้องใช้ชีวิตแบบรวมหมู่น้อยเกินไป แม้แต่วิชาการและวิชาชีพ ก็สอนแบบท่องจำตามตำราที่คัดลอกจดจำมาจากต่างประเทศมากกว่าสอนให้รู้ หัดคิดเป็น ทำเป็น และรู้จักเชื่อมโยงสู่ชีวิตจริง สังคมจริง และประยุกต์ใช้ความรู้และทักษะต่างๆอย่างเหมาะสม ให้เกิดประโยชน์ที่คนส่วนใหญ่จริงๆ สังคมไทยมีปัญหาคนจบปริญญาจำนวนมากก็จริง (ราว 5 ล้านคน หรือ ร้อยละ 14.3 ของผู้มีงานทำ) แต่เราผลิตแต่ผู้ตาม ผู้รอคำสั่งหรือทำตามกฎระเบียบมากกว่าผู้นำในระดับต่างๆ ประเทศลงทุนการศึกษาปีละ 2 – 3 แสนล้านบาท มีมหาวิทยาลัยหลายร้อยแห่ง มีคนจบปริญญาเอก ปริญญาโททำงานในวงการต่างๆหลายแสนคน แต่ทั้งประเทศขาดแคลนความรู้ที่ใช้งานได้และขาดจิตสำนึกเพื่อส่วนรวม ประเทศไทยจึงได้เกิดปัญหาวิกฤติทางเศรษฐกิจและความด้อยพัฒนาทางการเมืองและส ังคมในหลายทาง

การปฏิรูปเรียนรู้ที่จะช่วยส่งเสริมพลเมืองให้ก้าวไปสู่ภาวะการเป็นผู้นำ (ทั้งทางสังคม ธุรกิจ และ การเมือง) จะต้องส่งเสริมให้ทุกคนรักการอ่าน การใฝ่การเรียนรู้ และมีโอกาสได้เรียนรู้ทั้งเรื่องเศรษฐศาสตร์ การเมือง ปรัชญา การบริหารจัดการ จิตวิทยาและการพัฒนาตนเอง การสื่อสารความรู้และทักษะแขนงต่างๆ แบบสหวิทยาการ การทำกิจกรรมร่วมกันที่จะช่วยให้คนเข้าใจชีวิตและสังคมอย่างเป็นองค์รวม คิดวิเคราะห์ประยุกต์ใช้เป็น และรู้แนวทางที่จะเรียนรู้และพัฒนาตนเองเป็นผู้นำในระดับต่างๆในอนาคต เนื่องจากสังคมและสภาพแวดล้อม ปัญหาต่างๆในโลกยุคใหม่เปลี่ยนไปอย่างรวดเร็ว ดังนั้น คนเราต้องสนใจรู้จักการเรียนรู้อย่างต่อเนื่องตลอดชีวิต

ผู้นำไม่จำเป็นต้องรู้ทุกอย่าง แต่ต้องเป็นคนฉลาดที่รู้จักเรียนรู้จากคนอื่นและคิดถึงส่วนรวมอย่างจริงจัง คนที่รู้จักเรียนรู้อย่างฉลาดพอ จะรู้ว่าจะสามารถหาข้อมูลจากแหล่งต่างๆ รวมทั้งปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านต่างๆ ได้ที่ไหน ผู้นำควรรู้กว้างๆ แต่อย่างลึกซึ้งถึงระบบโครงสร้างเศรษฐกิจสังคม และรู้จักรับฟัง การเลือกฟัง รู้ว่าควรจะหาข้อมูลที่ไหนจากใคร และรู้จักคิด ตัดสินใจเมื่อได้ข้อมูลแล้ว รู้จักการสื่อสารและการจูงใจคนอื่น และรู้วิธีบริหารจัดการที่ดี

เราจะต้องปฏิรูปการเรียนการสอน ให้คนรักการอ่าน คิด วิเคราะห์ สังเคราะห์ ประยุกต์ใช้เป็น แ ละปฏิรูปสื่อมวลชน ศิลปวัฒนธรรม และส่งเสริมการเคลื่อนไหวทางสังคมอย่างสร้างสรรค์เพื่อส่วนรวม รวมทั้งต้องปฏิรูปโครงสร้างทางการเมืองเศรษฐกิจและสังคมให้มีความเสมอภาค เป็นธรรมกันอย่างขนานใหญ่ เราถึงจะสามารถส่งเสริมและสร้างพลเมืองที่เป็นผู้นำและผู้ตามที่ดีกว่าที่เป็นอยู่ในปัจจุบันได้

Advertisements
 

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: