RSS

บทบาทและความคิดของกลุ่มปัญญาชนเสรีนิยมก้าวหน้าและฝ่ายซ้าย

07 มี.ค.

กลุ่มปัญญาชนก้าวหน้ากลุ่มอื่นที่ไม่ใช่กลุ่มนายปรีดีโดยตรงประกอบด้วย พสกนักเขียนนักหนังสือพิมพ์เสรีนิยมก้าวหน้า นักเคลื่อนไหวทางการเมืองและ นักการเมืองที่มีแนวคิดทางสังคมนิยม คนกลุ่มนี้บางส่วนได้รับอิทธิพลทางความคิดจากการปฏิวัติในจีนและเวียดนาม บางส่วนได้มาจากการศึกษาหรืออ่าน หนังสือการเมืองแนวมาร์กซิสม์จากยุโรปและออสเตรเลีย (หม่อมเจ้าสกลวรรณ, สุภา ศิริมานนท์, กุหลาบ สายประดิษฐ์ ฯลฯ) พวกเขาได้มีบทบาทในการ เผยแพร่ความคิดแบบสังคมนิยมค่อนข้างคึกคักนับตั้งแต่ช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง (ซึ่งพวกเขาได้เข้าร่วมในขบวนการต่อต้านญี่ปุ่นด้วย) จนถึงหลังสงคราม เมื่อบรรยากาศทางการเมืองในประเทศมีเสรีภาพมากขึ้น และบรรยากาศทางการเมืองของโลกก็มีส่วนเปิดกว้างต่อแนวคิดแบบรัฐสวัสดิการและ สังคมนิยม


ช่วงที่กลุ่มนายปรีดียังไม่ถูกโค่นล้ม ปัญญาชนกลุ่มก้าวหน้าคงทำแนวร่วมทางความคิดและการทำงานกับกลุ่มนายปรีดีในระดับหนึ่ง แต่หลังจากที่กลุ่มนาย ปรีดีถูกโค่นล้มไปแล้ว พวกเขาก็ยังคงพยายามศึกษาเผยแพร่และเคลื่อนไหวแนวคิดและนโยบาย ที่มีลักษณะก้าวหน้าเป็นประชาธิปไตยและเป็นธรรมอยู่ ตลอดมาในสมัยรัฐบาลจอมพล ป. (2490-2500) แม้ว่าจะทำได้ค่อนข้างจำกัด และมักจะถูกเซ็นเซอร์ถูกปราบปรามอยู่เป็นระยะๆ เช่น การจับกุมปัญญาชน ฝ่ายค้านครั้งใหญ่ในปี 2495 (“ขบถสันติภาพ”) ทำให้แนวคิดแบบสังคมนิยมประชาธิปไตยมีดอกาสเกิดและเติบโตได้เฉพาะในบางช่วง เช่น ช่วงหลัง สงครามโลกครั้งที่สองใหม่ๆ ช่วงปลายสมัยจอมพล ป. ปี 2498-2500 ซึ่งเป็นช่วงที่จอมพล ป.อำนาจลดลง พลตำรวจเอกเผ่ากับพลเอกสฤษดิ์กำลังแย่ง ชิงอำนาจกัน แต่ฝ่ายซ้ายก็เผยแพร่แนวคิดสังคมนิยมได้เพียงจำกัดในหมู่ปัญญาชนและคนงานในเมืองบางส่วนไม่สามารถพัฒนาเป็นแนวคิดที่มีพื้นฐานมั่น คงในหมู่ประชาชนทั่วไป

พวกปัญญาชนก้าวหน้าอยู่นอกวงราชการและศูนย์อำนาจทางการเมือง อย่าง กุหลาบ สายประดิษฐ์ สุภา ศิริมานนท์ ค่อนข้างมีความคิดแบบเสรี ประชาธิปไตยที่ก้าวหน้า นับถือประชาชนชั้นล่าง ไม่ยึดติดอยู่กับความเป็นปัญญาชนชั้นนำ หรือระบบข้าราชการมากนัก แต่พวกเขาก็เผยแพร่แนวความคิด ได้จำกัด คือ นอกจากจะถูกเซ็นเซอร์จากฝ่ายหัวเก่า ที่มีอำนาจมีอิทธิพลมากแล้ว ก็ยังจำกัดในแง่ความเป็นปัญญาชนชั้นกลางที่ไม่สามารถสื่อกับคนในวง กว้างได้มากนัก นอกจากนี้ผู้มีการศึกษาที่มีความสนใจหรือมีความตื่นตัวทางการเมืองและสังคมบางกลุ่มในบางยุคสมัย ที่ปัญญาชนฝ่ายค้านพอมีเสรีภาพ ในการเผยแพร่ความคิดของตน

ปัญญาชนเสรีนิยมก้าวหน้าและปัญญาชนฝ่ายซ้ายถูกกวาดล้างขนานใหญ่ หลังจากที่จอมพลสฤษดิ์ทำรัฐประหารครั้งที่สองในปี 2501 ทำให้ส่วนใหญ่ของ พวกเขาหมดบทบาทไป มีส่วนหนึ่งที่เข้าไปทำงานกับพรรคคอมมิวนิสต์ใต้ดิน ซึ่งเมื่อถูกปราบปรามในเมือง ก็ไปตั้งต้นขยายงานในชนบทอย่างลับๆ แต่กล่าว โดยทั่วไปแล้วก็อาจจะเรียกได้ว่า ปัญญาชนเสรีนิยมก้าวหน้าค่อนไปทางซ้ายหมดบทบาทไปตั้งแต่ช่วงปี 2501-2516 และไม่ได้มีอิทธิพลต่อบทบาทและ ความคิดของปัญญาชนรุ่นทศวรรษ 2510 ซึ่งเติยโตมาในสมัยรัฐบาลจอมพลสฤษดิ์จอมพลถนอม ถูกตัดขาดจากผลงานทางปัญญาของปัญญาชนก้าวหน้า รุ่นหลังสงครามโลกครั้งที่สอง ถึงสมัยจอมพลสฤษดิ์ขึ้นมามีอำนาจเกือบโดยสิ้นเชิง

จนกระทั่งภายหลังเหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 ซึ่งเป็นปัญญาชนเสรีนิยมหนุ่มสาวในสมัยนั้น เป็นผู้มีบทบาทในการเรียกร้องประชาธิปไตยแบบรัฐสภา จน เป็นผลให้มีเสรีภาพในการเผยแพร่ความคิดได้อย่างอิสระในช่วงปี 2516-2519 งานเขียนของปัญญาชนเสรีนิยมก้าวหน้าและฝ่ายซ้ายรุ่นก่อนจอมพลสฤษดิ์ เรืองอำนาจจึงได้รับการรื้อฟื้นกลับมาพิมพ์เผยแพร่ใหม่อีกครั้งหนึ่ง

ปัญญาชนส่วนที่เข้าร่วมกับพรรคคอมมิวนิสต์ (พคท.) ส่วนใหญ่มีความรู้เรื่องมาร์กซิสม์เหมาอิสม์เพียงระดับพื้นๆ แต่พวกเขามีอุดมการณ์และความตั้งใจใน การทำงานอุทิศตนสูง ก่อนหน้าปี 2501 พวกเขาสามารถจัดตั้งองค์กรและเผยแพร่ความคิดไปในหมู่คนบางกลุ่ม เช่น ชาวนา กรรมกร นักศึกษาปัญญาชน ได้ ในระดับหนึ่ง หลังจากจอมพลสฤษดิ์ยึดอำนาจเป็นรัฐบาลเผด็จการและกวาดล้างปัญญาชนฝ่ายค้านอย่างหนักในปี 2501 พวกเขาก็หลบไปทำงานในชนบท กันอย่างจริงจัง พวกเขาสามารถขยายงานจัดตั้งและการโฆษณาในชนบทได้ในช่วงปี 2500-2516 ส่วนหนึ่งเป็นเพราะรัฐบาลสมัยจอมพลสฤษดิ์-จอมพล ถนอมทอดทิ้งชาวชนบท และข้าราชการ โดยเฉพาะทหาร ตำรวจ ก็ข่มเหงประชาชน หรือใช้วิธีปราบปรามการคัดค้านต่อรัฐบาลอย่างเหวี่ยงแห ทำให้ ประชาชนในชนบทบางพื้นที่เคียดแค้นไม่พอใจรัฐบาลสูง จึงเข้าร่วมมีความเห็นใจพวก พคท.

ปัญญาชนฝ่ายซ้ายที่สังกัดพรรคคอมมิวนิสต์?สามารถขยายงานจัดตั้งและโฆษณา ในหมู่นักศึกษาปัญญาชนได้มากก็หลังจากเหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 ไปแล้ว ทั้งนี้เป็นเพราะนักศึกษาปัญญาชนที่ตื่นตัวทางการเมืองและมีความคิดในเชิงอุดมคติสูง ภายหลังการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองกรณี 14 ตุลาคม 2516 ต่างผิดหวังกับระบอบประชาธิปไตยแบบรัฐสภา ซึ่งถูกควบคุมโดยนายทุน นักธุรกิจและข้าราชการหัวเก่า และที่สำคัญที่สุด คือ การที่ฝ่ายชนชั้นสูงใช้กำลัง ปราบปรามนักศึกษาประชาชนอย่างรุนแรงเกินเหตุในเหตุการณ์วันที่ 6 ตุลาคม 2519 ทำให้นักศึกษาปัญญาชนที่แค้นเคือง และมองไม่เห็นทางต่อสู้ด้วยวิธีอื่น พากันเข้าป่าไปร่วมมือกับพรรคคอมมิวนิสต์ที่ประกาศต่อสู้กับรัฐบาลด้วยอาวุธเป็นจำนวนหลายพันคนทั้งๆที่ก่อนหน้านั้นหลายคนยังไม่ได้รู้จักหรือไม่ได้ ศรัทธาพรรคคอมมิวนิสต์แต่อย่างใด

แต่ด้วยข้อจำกัดของประวัติศาสตร์ของทางการที่พรรคคอมมิวนิสต์ไทยเติบโต ผูกพันและต้องพึ่งพาพรรคคอมมิวนิสต์จีนมาตลอด ทำให้คนระดับผู้นำพรรค คอมมิวนิสต์ไทย ซึ่งเป็นปัญญาชนรุ่นเก่า มีลักษณะยึดติดกับความเป็นปัญญาชนชั้นสูงในระบบข้าราชการอีกแบบหนึ่ง ทั้งยังมีลักษณะติดลัทธิคัมภีร์ ตายตัว ไม่ยืดหยุ่น ทำให้เกิดความขัดแย้งกับนักศึกษาปัญญาชน ซึ่งเป็นคนรุ่นใหม่ที่มีประสบการณ์ ความรับรู้แตกต่างจากปัญญาชนรุ่นเก่าที่เป็นผู้นำอย่าง รุนแรง

โดยเฉพาะเมื่อสถานการณ์ระหว่างประเทศเปลี่ยน เกิดความขัดแย้งขั้นแตกหัก ระหว่างจีน เวียดนาม กัมพูชา ซึ่งเคยร่วมมือกันสนับสนุนพรรคคอมมิวนิสต์ไทย ความล้มเหลวในการแก้ปัญหาของประเทศคอมมิวนิสต์เพื่อนบ้าน และจีนเปลี่ยนท่าทีอยากคบกับรัฐบาลประเทศทุนนิยมรวมทั้งรัฐบาลไทย และรัฐบาลไทย ตั้งแต่สมัยนายกฯ เกรียงศักดิ์ ชมะนันท์ก็เปลี่ยนท่าทีใช้นโยบายยืดหยุ่น ชักชวนนักศึกษาปัญญาชนออกจากป่าในเขตของคอมมิวนิสต์ โดยไม่ถือเป็นความผิด เหตุการณ์ทั้งหมดนี้ในที่สุดก็นำไปสู่ความแตกแยก การกลับออกจากป่าของปัญญาชนและผู้เคยสนับสนุน พคท. และความเสื่อมสลายของพรรคคอมมิวนิสต์ แห่งประเทศไทย รวมทั้งความหมดศรัทธาในแนวทางแก้ปัญหาแบบสังคมนิยมโดยทั่วไป ปัญญาชนฝ่ายซ้านจึงมีบทบาท (ในฐานะฝ่ายซ้าย) ลดลงไปตาม ลำดับ ตั้งแต่ปี 2523-2524 เพราะไม่สามารถพัฒนาองค์กร แนวคิดและนโยบายสังคมนิยมให้เป็นที่ยอมรับของประชาชนส่วนใหญ่ได้ แต่ในฐานะปัญญาชน เสรีนิยมก้าวหน้า พวกเขาหลายคนก็ยังคงมีบทบาทในการเผยแพร่ประชาธิปไตยอยู่ รวมทั้งมีบทบาทสนับสนุนการเคลื่อนไหวเรียกร้องรัฐธรรมนูญและรัฐบาล ที่เป็นประชาธิปไตยมากขึ้น ในช่วงเดือนพฤษภาคม 2535 ด้วย

วิทยากร เชียงกูล
ปัญญาชน : ชนชั้นนำในโลกยุคข้อมูลข่าวสาร
ISBN 974-89302-5-2

Advertisements
 

ป้ายกำกับ: , , , , , , ,

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: