RSS

มิเชล ฟูโกต์ : ทัศนะต่อปัญญาชน (บทนำ)

10 มี.ค.

เป็นการยากที่จะพูดให้เฉพาะเจาะจงอย่างชัดๆว่า มิเชล ฟูโกต์ คือใคร เพราะเขาไม่ชอบเรียกตัวเองว่า เป็น “นักอะไร” ดังที่นักวิชาการในสังคมปัจจุบันนิยม ใช้ในการประทับตราคน บางคนอาจคิดว่า เขาเพียงแต่เล่นสำนวนโวหารแบบนักคิดนักปรัชญาอีกหลายๆคน การกล่าวเช่านี้อาจมีส่วนถูกอยู่บ้าง เพราะฟูโกต์ เป็นนักเขียนที่เล่นสำนวนแพรวพราวเหมือนนักประพันธ์ฝีมือดีคนหนึ่ง แต่เขาก็มีเหตุผลด้วยเช่นกัน

แนวคิดของฟูโกต์คัดค้านการรแบ่งคนเป็นนักโน่นนักนี่ ตามสาขาวิชาที่เป็นผลมาจากการแบ่งงานตามถนัดโดยระบบทุนนิยมอย่างสิ้นเชิง ทั้งนี้ไม่ได้เป็นเพียง เพราะว่า เขาคิดว่าสาขาวิชาต่างๆมีความเกี่ยวข้องกันแบบสหวิทยาการหรือพหุวิทยาการเท่านั้น หากยังเป็นเพราะว่าเขาวิพากษ์วิจารณ์ไม่เห็นด้วยกับแนวคิด เกี่ยวกับเรื่องความรู้และอำนาจที่เคยมีมาทั้งหมด ไม่เห็นด้วยกับแนวคิดทฤษฎีเป็นระบบที่เคยมีมาทั้งหมด

ฟูโกต์เพียงแต่ค่นคว้าวิจัย เขียนหนังสือ สอนหนังสือ บรรยาย ให้สัมภาษณ์ และเคลื่อนไหวทางการเมืองตามแนวที่เขาเห็นว่าเป็นสิ่งซึ่งมีความหมายสำหรับ เขา โดยไม่สนใจที่จะให้คนเรียกเขาว่าเป็นอะไร หรือจัดเขาอยู่ในส่วนไหนของประวัติศาสตร์ของสังคม ทั้งๆที่เขาวิจารณ์แนวคิดทฤษฎีของคนอทื่นชนิดถึง รากถึงโคน แต่เขาก็ไม่เสนอทฤษฎีใหม่และไม่คิดว่าตัวเองเป็นนักทฤษฎี เพาะเขาเป็นพวกต่อต้านการใช้ทฤษฎีศึกษาอย่างเป็นระบบแน่นอน (antimethod)

เขาเห็นว่าทฤษฎีในความหมายที่เป็นระบบความคิดที่ครอบจักรวาล (เป็นสากล) มีเหตุมีผลคงเส้นคงวาทั้งหลาย ซึ่งรวมทั้งมาร์กซิสม์ด้วยนั้น ล้วนแต่นำไปสู่ ความรู้แบบครอบงำที่มีคนกลุ่มหนึ่งเป็นคนที่ว่าอะไรจริงอะไรไม่จริง อะไรถูก อะไร สำหรับงานเขียนที่ฟูโกต์ผลิตขึ้นมาอาจเรียกได้ว่าเป็นวิธีการศึกษาเพื่อที่ จะทำความเข้าใจสังคมในเรื่องที่เฉพาะเจาะจง (เช่นประวัติศาสตร์ของคนไข้กับการรักษาพยาบาล นักโทษกับการลงทัณฑ์ ความรู้กับอำนาจ) ของสังคม หนึ่งๆ ในสมัยหนึ่งๆ

คำนำสองย่อหน้าแรกที่กล่าวมา ฟังดูคล้ายกับจะเป็นการเล่นสำนวนที่ไม่ค่อยชัดเจนนัก แต่งานของฟูโกต์ก็มีลักษณะเช่นนั้นจริงๆ บทความนี้เป็นการอ่าน และตีความงานของฟูโกต์ตามที่ผู้เขียนเข้าใจ ซึ่งไม่จำเป็นว่าจะต้องถูกต้องเหมือนกับที่ฟูโกต์คิดทั้งหมด เพราะฟูโกต์เองก็เช่นเดียวกับนักคิดในแนว post Structuralism หลายคนที่มองว่า งานเขียนไม่ได้มีความหมายแค่ “ตัวบท” เท่านั้น หากแต่เป็นการสนทนากันระหว่างผู้เขียนกับผู้อ่าน นั่นก็คือมันขึ้นอยู่กับว่า ผู้อ่านจะอ่านอย่างไร ตีความอย่างไร มีปฏิกิริยาอย่างไรด้วย ดังนั้นแทนที่นักคิดกลุ่มนี้จะเรียกงานเขียนว่างานเขียน หรือเรียกคำบรรยายว่าคำบรรยาย พวก เขาชอบใช้คำรวมว่า Discourse ซึ่งหมายถึง การสื่อสารแสดงออกทุกอย่างที่กินความรวมถึงผู้รับ (ผู้อ่าน ผู้ฟัง) ด้วย Discourse ที่สำคัญ เช่น งานของ เฮ เกล, นิทเช่, มาร์กซ์ ซึ่งมีคนอ่านแล้วอ่านอีก ตีความแล้วตีความอีก ก่อให้เกิด Discourse อื่นๆตามมาอีกมากมาย ไม่ได้เป็นเพียง Discourse ธรรมดา หาก ถือเป็นเหตุการณ์ (Event) ในประวัติศาสตร์เลยทีเดียว

บทความนี้แบ่งเป็น 2 ส่วน ส่วนแรกเป็นการวาดภาพคร่าวๆว่า ฟูโกต์เป็นใครมาจากไหน ทำอะไรไว้บ้าง และคนอื่นๆประเมินเขาอย่างไร ส่วนที่สองเป็นการ เลือกหยิบประเด็นทัศนะเกี่ยวกับปัญญาชนของฟูโกต์ มาอธิบายและตีความ ความจริงแล้วงานของฟูโกต์มีความกว้างขวางครอบคลุมเรื่องต่างๆที่ใหญ่กว่า เรื่องปัญญาชนมาก เรื่องปัญญาชนเป็นเรื่องย่อยๆเรื่องหนึ่งซึ่งปรากฏในคำบรรยาย และบทสัมภาษณ์สั้นๆมากกว่าในงานชิ้นสำคัญๆของเขา แต่ผู้เขียนเลือก หยิบประเด็นนี้ขึ้นมา ก็เพราะผู้เขียนกำลังสนใจประเด็นนี้อยู่โดยเฉพาะ…

วิทยากร เชียงกูล
ปัญญาชน : ชนชั้นนำในโลกยุคข้อมูลข่าวสาร
ISBN 974-89302-5-2

Advertisements
 

ป้ายกำกับ: , , , , , , , ,

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: