RSS

ทางออกของปัญหา:พุทธศาสนาจะช่วยให้เราหลุดพ้นจากวิกฤติทุนนิยมโลกได้อย่างไร

18 มี.ค.

บทความที่เขียนลงใน

ผู้จัดการรายสัปดาห์ 14 มีนาคม 2551 17:01 น.

ในอดีตสังคมไทยส่วนใหญ่ยังเป็นชนบทหรือเมืองเล็กๆที่วิถีชีวิตขึ้นอย ู่กับการเกษตรและหัตถกรรมแบบพึ่งพากันและกันในท้องถิ่น รวมทั้งพึ่งพาสิ่งมีชีวิตทั้งหลายและธรรมชาติทั้งหมด คนในชุมชนขนาดเล็กจะรู้จักกันและสัมพันธ์กันอย่างใกล้ชิด เรารู้ว่าการเพาะปลูกและการทำหัตถกรรมของเราจะมีผลกระทบต่อสภาพแวดล้อมและต่ อคนในชุมชนอย่างไร สังคมแบบนี้ทำให้เราใช้ชีวิตแบบสอดคล้องกับการเป็นชาวพุทธที่ดีและมีความสุข

More…
แต่เมื่อเศรษฐกิจเปลี่ยนเป็นระบบทุนนิยมอุตสาหกรรมสมัยใหม่ที่เน้นการพึ่งทุ นและการผลิตขนานใหญ่แบบอุตสาหกรรมเพื่อขายกำไรในตลาด ชีวิตประจำวันของเราต้องพึ่งพาโลกแบบใหม่ที่ถูกสร้างโดยคนและเครื่องจักร

ในระบบเศรษฐกิจทุนนิยมอุตสาหกรรมสมัยใหม่เราต่างคนต่างเป็นผู้ผลิตสิ นค้าและบริการในระบบอุตสาหกรรมการผลิตขนาดใหญ่ เพียงเพื่อผลกำไรและเงินของใครของมัน ระบบการผลิตแบบทุนนิยมอุตสาหกรรมที่เข้ามาแทนที่การผลิตเพื่อเลี้ยงชีพในระบ บเศรษฐกิจแบบพึ่งตนเองของชุมชน

ในกระบวนการดังกล่าวนี้ เกษตรกรผู้เคยวางแผนเอง ซึ่งเคยอิสระ ทำทุกอย่างด้วยตนเอง รวมทั้งควบคุมการผลิตและชีวิตของตัวเองได้ กลายเป็นลูกหนี้หรือลูกจ้างในระบบเกษตรแบบอุตสาหกรรม ที่ต้องขึ้นต่อการใช้ทุน การใช้เครื่องจักรที่กินน้ำมัน การใช้ปุ๋ย ใช้สารเคมีมากขึ้น การเพาะปลูกพืชที่เป็นอาหารหลากหลาย เพื่อการบริโภคของชุมชนในท้องถิ่น กลายเป็นการปลูกพืชเดี่ยวเพื่อการส่งออก

ระบบทุนนิยมอุตสาหกรรมตั้งอยู่บนสมมติฐานว่า มนุษย์เราในฐานะปัจเจกชน มีแรงจูงใจที่เห็นแก่ตัวและต้องการทางวัตถุอย่างมีขอบเขตแต่นั่นเป็นสมมติฐา นที่ขัดแย้งกับความเป็นจริงของมนุษย์ซึ่งเป็นสัตว์รวมหมู่ที่ต้องอยู่แบบร่ว มมือพึ่งพาซึ่งกันและกัน ขัดแย้งกับความจริงของโลกว่า ทรัพยากรมีจำกัด เสื่อมสลาย เปลี่ยนแปลงไปในทางที่เกิดมลภาวะ/ภาวะโลกร้อน และขัดแย้งกับคำสอนของพุทธศาสนาที่มองว่า มนุษย์เราเกิดมาต้องพึ่งพากันและกัน พึ่งพาสรรพสิ่งในโลกธรรมชาติ และสรรพสิ่งทั้งหลายไม่มีความยั่งยืนถาวร จะต้องสิ้นอายุสูญสลายไปในวันหนึ่ง

ขณะที่พุทธศาสนาเสนอว่าทางออกจากการพ้นทุกข์คือการส่งเสริมให้มนุษย์ เรียนรู้จักควบคุมแรงจูงใจทางธรรมชาติในการไขว่คว้าที่มีตัวเองเป็นศูนย์กลา ง พวกนายทุนกลับใช้จุดอ่อนความอยากได้อยากมีของมนุษย์ ที่จะเพิ่มการผลิตและการขายสินค้าและบริการเพื่อเพิ่มกำไรส่วนตัวของพวกเขาแ ต่โลกที่เป็นจริงคือตลาดที่มีการผูกขาดกลุ่มโดยนายทุนขนาดใหญ่ ที่เน้นหากำไรส่วนตัว และแบ่งปันให้คนชั้นกลางและคนทั่วไปได้บริโภคบ้าง

การขยายตัวของระบบโลกาภิวัตน์กำลังทำลายความหลากหลายทางวัฒนธรรมและอ ย่างรวดเร็ว ด้วยการสร้างเมืองแบบป่าคอนกรีตและถนนหลายช่องแบบเดียวกันทั่วโลก เมืองที่เต็มไปด้วยห้างสรรพสินค้า ห้างสะดวกซื้อ ร้านอาหารแบบสำเร็จรูป ป้ายโฆษณาหนังฮอลลีวู๊ด โทรศัพท์มือถือ กางเกงยีนส์ เครื่องสำอาง บุหรี่ เบียร์ เหล้า จากตะวันตก ฯลฯ การทำลายป่า ธรรมชาติ สิ่งมีชีวิตหลากพันธุ์ แหล่งน้ำ อากาศบริสุทธิ์

วัฒนธรรมบริโภคนิยมของระบบเศรษฐกิจทุนนิยมโลกเป็นตัวการสำคัญในการฟูมฟัก ความโลภ โกรธ หลง (ซึ่งศาสนาพุทธมองว่าคือที่มีมาแห่งทุกข์) ทั้งในระดับปัจเจกชนและระดับสังคม ดังนั้น เราจึงควรตระหนักว่า ความโลภในเรื่องสินค้าต่างๆนั้น ส่วนใหญ่ระบบเศรษฐกิจทุนนิยมเป็นผู้สร้างขึ้น หรือกระตุ้นให้มนุษย์หลงใหลในเรื่องนี้มากขึ้น กระแสวัฒนธรรมบริโภคนิยมที่หลั่งไหลอย่างเชี่ยวกรากกรากเป็นปราการที่สำคัญท ี่สุดที่ทำให้มนุษย์ไม่สามารถเข้าถึงคำสอนของพุทธศาสนาเรื่องมนุษย์ควรลดละโ ลภ โกรธ หลง ที่มุ่งให้มนุษย์พ้นทุกข์และสร้างสังคมที่มีความสุขได้

คนร่ำรวยและคนชั้นกลางทั้งในประเทศพัฒนาอุตสาหกรรมและประเทศกำลังพัฒ นา ต้องใช้ปัญญาและความกล้าหาญในการไปวิเคราะห์ให้เห็นถึงความจริงว่า ระบบเศรษฐกิจทุนนิยมอุตสาหกรรมผูกขาด ก่อให้เกิดการเอารัดเอาเปรียบ และการทำลายล้างทั้งสภาพแวดล้อมและสังคมวัฒนธรรม ทำให้สังคมแตกแยกเป็นเสี่ยงๆ เกิดความไม่เสมอภาค ที่เป็นผลเสียต่อชาวโลกทั้งหมด ไม่ใช่เฉพาะคนจนเท่านั้น ดังนั้น จึงเป็นหน้าที่ของเราทั้งหมด ที่จะต้องหาทางเปลี่ยนแปลงระบบเศรษฐกิจชนิดนี้ ให้เป็นระบบเศรษฐกิจแบบสหกรณ์และผู้ผลิตขนาดกลางขนาดย่อม ในชุมชนขนาดเล็ก ผลิตสินค้าและบริการที่จำเป็นโดยใช้เทคโนโลยีทางเลือกที่เหมาะสม

ศาสนาพุทธจะช่วยเราให้หลุดพ้นจากหายนะภัยของวิกฤติทุนนิยมโลกได้ ถ้าเรามีเมตตาและใช้วิธีการแบบสงบสันติต่อทั้งตัวเราเองและผู้อื่น หากเราเข้าใจว่า ทั้งปัญหาสังคมแตกแยก ปัญหามลภาวะ ปัญหาทางจิตใจของมนุษย์ในปัจจุบัน ล้วนมีสาเหตุมาจากตัวระบบเศรษฐกิจทุนนิยมโลก ศาสนาพุทธจะช่วยให้เราพินิจพิจารณาระบบเศรษฐกิจทุนนิยมโลกและความรุนแรงเชิง โครงสร้างได้อย่างมีสติ

คำสอนของศาสนาพุทธจะช่วยให้เราเข้าใจว่า วิถีชีวิตของเราในโลกทุนนิยมสมัยใหม่จะมีผลกระทบต่อคนอื่นและสภาพแวดล้อมของ โลกอย่างสลับซับซ้อนได้อย่างไรและสนับสนุนให้เรามีความเข้าใจและเห็นอกเห็นใ จในเรื่องของความเป็นไปของชีวิตได้อย่างลึกซึ้ง

ต่อเมื่อมนุษย์ตระหนักว่า เราต่างเป็นส่วนหนึ่งของระบบเศรษฐกิจทุนนิยมโลกที่สร้างปัญหาความทุกข์ยากให ้กับสิ่งมีชีวิตทั้งหลาย เราจึงจะสามารถทำงานร่วมกัน เพื่อที่จะช่วยปลดปล่อยพวกเราทั้งหมด ออกจากโครงสร้างที่เลวร้ายและมีลักษณะต่อต้านชีวิต ของแนวทางการพัฒนาแบบทุนนิยมอุตสาหกรรมผูกขาดนี้ได้

 

ป้ายกำกับ: , , , , ,

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: