RSS

Daily Archives: เมษายน 17, 2008

biopiracy โจรสลัดทางชีวภาพ



biopiracy โจรสลัดทางชีวภาพ
= การที่บริษัทผู้ผลิตยาข้ามชาติขโมยพืชพันธุ์จากถิ่นที่อยู่ทางธรรมชาติของมัยเพื่อหารหัสพันธุกรรมไปพัฒนาตัวยาใหม่ๆ การที่พืชสมุนไพรในประเทศกำลังพัฒนาที่ความร่ำรวยในเรื่องพันธุกรรม กำลังหลั่งไหลไปสู่ประเทศพัฒนาอุตสาหกรรมที่มีความหลากหลายทางชีวภาพน้อยกว่า ถือว่าเป็นลัทธิอาณานิคมทางชีว (Biocolonialism) รูปแบบหนึ่ง เนื่องจากคนจนในประเทศกำลังพัฒนาที่เป็นเจ้าของพืชพรรณเหล่านั้น ไม่มีรายได้พอที่จะซื้อยาที่บริษัทข้ามชาติทำมาขายในราคาสูง เพราะบริษัทเหล่านี้อ้างกรรมสิทธิ์ส่วนบุคคล ทั้งๆที่พืชที่ใช้เป็นยาเหล่านี้ ควรจะถือเป็นสาธารณะสมบัติของชาวโลก แม้จะมีสนธิสัญญาระหว่างประเทศว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพคุ้มครองพฤติกรรมเหล่านี้อยู่ แต่ก็มักทำอะไรไม่ได้

ที่มา
วิทยากร เชียงกูล
อธิบายศัพท์สังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนา, – – กรุงเทพฯ : สายธาร, 2550.
ISBN : 978-974-94365-7-8

 

ป้ายกำกับ: , , , ,

biomimicry


biomimicry ชื่อหนังสือที่เขียนโดย นักวิทยาศาสตร์ชื่อ Janine Benyus ในปี 1997 เสนอว่าเราควรศึกษาจากธรรมชาติ เพื่อเอาปรับใช้ในการออกแบบเทคโนโลยีของมนุษย์ โดยยึดหลักการที่สำคัญ 9 ข้อ คือ

  1. ธรรมชาติอยู่ได้ด้วยแสงจากดวงอาทิตย์
  2. ธรรมชาติใช้เฉพาะพลังงานเท่าที่จำเป็น
  3. ธรรมชาติสร้างรูปแบบเหมาะสมในการใช้งาน
  4. ธรรมชาติสามารถแปรรูปนำกลับมาใช้ใหม่ (recycle) ได้ทุกอย่าง
  5. ธรรมชาติให้รางวัลการร่วมมือ
  6. ธรรมชาติมั่งคงอยู่ได้ด้วยความหลากหลายทางชีวภาพ
  7. ธรรมชาติต้องการปัญญาของท้องถิ่น
  8. ธรรมชาติกำจัดส่วนเกินได้ด้วยตนเอง
  9. ธรรมชาติรู้จักใช้ประโยชน์จากพลังที่มีจำกัด

ที่มา
วิทยากร เชียงกูล
อธิบายศัพท์สังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนา, – – กรุงเทพฯ : สายธาร, 2550.
ISBN : 978-974-94365-7-8

 

ป้ายกำกับ: , , ,

Bioeconomics, bionomics เศรษฐศาสตร์เชิงชีววิทยา



Bioeconomics, bionomics เศรษฐศาสตร์เชิงชีววิทยา

= ศึกษาถึงพลวัตของทรัพยากรท่ามีชีวิตในการตัดสินใจทางเศรษฐกิจ โดยใช้วิธีการศึกษาข้ามสาขาแบบมองเป็นองค์รวม มาสังเคราะห์ความรู้เชิงหลักฐานของวิชาชีววิทยากับความรู้เชิงทฤษฎีของวิชาเศรษฐศาสตร์เข้าด้วยกัน ประยุกต์ใช้ประโยชน์จากทฤษฎีของความรู้อีกสาขาหนึ่ง เช่น การวิเคราะห์ระบบเศรษฐกิจเหมือนกับระบบนิเวศ (ระบบของสิ่งมีชีวิตในบริเวณใดบริเวณหนึ่ง และความเกี่ยวโยงซึ่งกันและกัน) เพื่อช่วยเสริมสาขาวิชาเศรษฐศาสตร์ทรัพยากรธรรมชาติ และเศรษฐศาสตร์สภาพแวดล้อมและนิเวศวิทยา

ที่มา
วิทยากร เชียงกูล
อธิบายศัพท์สังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนา, – – กรุงเทพฯ : สายธาร, 2550.
ISBN : 978-974-94365-7-8

 

ป้ายกำกับ: , , , , ,

biodiversity ความหลากหลายทางชีวภาพ



biodiversity ความหลากหลายทางชีวภาพ
= การที่โลกมีสิ่งมีชีวิต สัตว์ พืช และจุลชีพ (ชีวิตเซลล์เดียว) ที่ต่างเผ่าต่างพันธุ์ต่างชนิดหรือต่างพันธุกรรมกันมาก  เป็นสิ่งสำคัญสำหรับการสร้างความมั่นคงทางนิเวศวิทยาให้กับโลก ทำให้เกิดความเข้มแข็ง ความทนทาน หรือต่อสู้ปรับตัวกับสิ่งแวดล้อมได้ดีขึ้น รวมทั้งเป็นประโยชน์แก่มนุษย์ที่จะวิจัยค้นคว้าเพื่อพัฒนาพืชพันธุ์ใหม่ๆที่จะใช้ประโยชน์ทางด้านเกษตรกรรมและอุตสาหกรรมหรือยาใหม่ๆ ความหลากหลายทางชีวภาพมีมากกว่าที่มนุษย์รู้จัก เฉพาะในเรื่องของจุลชีพ พวกแบคทีเรีย อะมีบา ฯลฯ มนุษย์รู้จักเพียง 1-10% ของจุลชีพที่มีอยู่ในโลกเท่านั้น แต่เป็นเรื่องน่าห่วงที่การทำลายป่าและการพัฒนาเกษตรกรรมเพื่อการค้ากำลังทำ ลายความหลากหลายทางชีวภาพในส่วนต่างๆของโลกโดยเฉพาะป่าเขตร้อนให้เหลือน้อยล งในอัตราทวีคูณ สัตว์แลพืชหลายชนิดสูญพันธุ์ไปอย่างชนิดไม่มีทางกลับคืนมาอีก

ที่มา
วิทยากร เชียงกูล
อธิบายศัพท์สังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนา, – – กรุงเทพฯ : สายธาร, 2550.
ISBN : 978-974-94365-7-8

 

ป้ายกำกับ: , , , ,

best practice วิธีที่ดีที่สุดในการทำกิจกรรมอย่างใดอย่างหนึ่ง



best practice วิธีที่ดีที่สุดในการทำกิจกรรมอย่างใดอย่างหนึ่ง เช่น การบริหารจัดการ ที่องค์กรอื่นหรือบริษัทจะถือเป็นมาตรฐานเปรียบเทียบได้

ที่มา
วิทยากร เชียงกูล
อธิบายศัพท์สังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนา, – – กรุงเทพฯ : สายธาร, 2550.
ISBN : 978-974-94365-7-8

 

ป้ายกำกับ: , , ,

balance of nature – ความสมดุลของธรรมชาติ



balance of nature – ความสมดุลของธรรมชาติ แนวคิดว่า ในระบบนิเวศวิทยา (Ecosystems) ส่วนใหญ่ ธรรมชาติมีความสมดุล เพราะพืชและสัตว์ต่างอยู่แบบพึ่งพาอาศัยกัน และมีการควบคุมเพื่อถ่วงดุลกันเอง เช่น สัตว์หายใจออกมาเป็นคาร์บอนไดออกไซต์ที่พืชต้องการ สัตว์กินสัตว์อื่น หรือพืชเป็นอาหาร เป็นการรักษาสมดุลทางธรรมชาติ ไม่ให้สัตว์หรือพืชบางชนิดมากเกินไป แต่การที่มนุษย์เปลี่ยนจากสังคมล่าสัตว์และหาของป่ากินมาเป็นสังคมเพาะปลูกหรือทำการเกษตร ทำให้พวกเขาสะสมและผลิตได้มาก ทำให้ประชากรมนุษย์เพิ่มสูงกว่าสัตว์สายพันธุ์อื่น และปัจจุบันมนุษย์ผลิตและบริโภคมากเกินไป ก่อให้เกิดการทำลายทรัพยากรและสภาพแวดล้อม ปัญหามลภาวะและการขาดความสมดุลในระบบนิเวศ

ที่มา
วิทยากร เชียงกูล
อธิบายศัพท์สังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนา, – – กรุงเทพฯ : สายธาร, 2550.
ISBN : 978-974-94365-7-8

 

ป้ายกำกับ: , , , ,

appropriate technology – เทคโนโลยีที่เหมาะสม



appropriate technology – เทคโนโลยีที่เหมาะสม

= การใช้เครื่องทุ่นแรงขนาดเล็ก หรือเทคโนโลยีในการจัดการอื่นๆ ที่สามารถผลิตได้ง่าย ราคาต่ำ ใช้วัสดุหรือพลังงานในประเทศ ดูแลง่าย ใช้ต้นทุนต่ำ ส่งเสริมการจ้างงานและใช้ทรัพยากรในประเทศ ซึ่งเหมาะสมกับประเทศกำลังพัฒนามากกว่าการสั่งเข้าเทคโนโลยี เช่น เครื่องจักรขนาดใหญ่ทันสมัยจากประเทศพัฒนาอุตสาหกรรม เพราะต้นทุนในการซื้อหาและหรือต้นทุนในการใช้และดูแลรักษาจะสูงเกินไป และทำให้ประเทศกำลังพัฒนายิ่งพัฒนาก็ยิ่งขาดทุนเป็นหนี้ ต้องพึ่งพาประเทศทุนนิยมเมืองแม่มากขึ้น

ที่มา
วิทยากร เชียงกูล
อธิบายศัพท์สังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนา, – – กรุงเทพฯ : สายธาร, 2550.
ISBN : 978-974-94365-7-8

 

ป้ายกำกับ: , , , ,