RSS

10 คำศัพท์ด้านสังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนาที่ควรรู้

30 เม.ย.

1. credit union สถาบันการเงินเครดิตยูเนียน องค์กรเพื่อการช่วยเหลือกันและกันแบบสหกรณ์ออมทรัพย์ โดยผู้เป็นสมาชิกออมเงินและฝากไว้ที่กองกลาง สำหรับให้คนที่เดือดร้อนทางการเงินมากู้ไปใช้โดยเสียดอกเบี้ยต่ำ

2. crisis ช่วงวิกฤติการณ์ทางเศรษฐกิจหรือช่วงที่เศรษฐกิจมีปัญหามาก เช่น การผลิตสินค้าออกมาล้นเกิน แต่ประชาชนไม่มีอำนาจซื้อ การค้าฝืดเคือง ธุรกิจตกต่ำ ในระบบเศรษฐกิจแบบทุนนิยมที่มุ่งหากำไรสูงสุดของเอกชนมีแนวโน้มที่จะเกิดวิกฤติการณ์เป็นระยะๆที่เรียกว่า . “วิกฤติการณ์ที่เป็นวัฎจักร” (cyclical crisis) และทำให้ประชาชนได้ผลกระทบสูง

3. crop rotation การปลูกพืชแบบหมุนเวียนโดยสลับไปใช้พื้นที่ใหม่ในแต่ละปี และค่อยวนกลับมาใช้ที่เดิมไปเพื่อให้ที่ดินได้มีเวลาพื้นตัว ช่วยรักษาระดับไนโตรเจนให้คงที่ ป้องกันการเสื่อมของดิน ไม่จำเป็นต้องใช้ปุ๋ยและเพิ่มประสิทธิภาพของดินโดยรวม ชาวเขาบางเผ่าในประเทศไทยก็เคยใช้วิธีการเพาะปลูกแบบนี้ โดยเฉพาะในยุคที่ประชากรยังไม่มาก จะมีการปลูกพืชแบบหมุนเวียน ใช้พื้นที่ 2-3 แห่งอย่างเป็นระบบคือ จะกลับมาปลูกที่เดิม แต่ใช้แบบสลับกันไม่ใช่การปลูกแบบไร่เลื่อนลอยส่งเดชอย่างที่คนในเมืองบางคนเข้าใจ อย่างไรก็ตามเมื่อประชากรมีมากขึ้น มีการทำเกษตรเพื่อขายมากขึ้น ก็ทำให้มีการแย่งชิงทรัพยากรกัน จนทำให้การจัดการปลูกพืชหมุนเวียนที่มีประสิทธิภาพเป็นไปได้ยาก แต่ในต่างประเทศยังมีวิธีการเพาะปลูกแบบนี้อยู่ รวมทั้งการปลูกหญ้าเพื่อเลี้ยงสัตว์ในพื้นที่ 2 แหแงแบบสลับกัน (Rotational Grazing)

4. cultural literacy การมีความรู้พื้นฐานทางวัฒนธรรมเกี่ยวกับผู้คน สถานที่ ภาษิต เรื่องราว และแนวคิดต่างๆ ที่จะสื่อสารกันได้อย่างคนที่มีการศึกษา ซึ่งเป็นความรู้ขั้นที่สูงกว่าแค่การอ่านออกเขียนได้

5. cultural relativism เกณฑ์การเปรียบเทียบทางวัฒนธรรม แนวคิดที่ว่าการให้คำนิยามหรือเกณฑ์ของวิถีชีวิต เช่น ความงาม ความจริง ความดี ควรใช้เกณฑ์เปรียบเทียบของวัฒนธรรมแต่ละแห่ง  ไม่ควรจะเอาเกณฑ์ของวัฒนธรรมหนึ่งวัฒนธรรมใด เช่น วัฒนธรรมตะวันตกไปตัดสินคนในวัฒนธรรมอื่น เพราะจะทำให้เกิดความเข้าใจผิด เกิดอคติ การดูถูกเหยียดหยามอย่างไม่ตรงกับความเป็นจริงของชีวิตที่มีความหลากหลายทางวัฒนธรรม

6. cultural rights สิทธิทางวัฒนธรรม ขบวนการเรียกร้องสิทธิทางวัฒนธรรมของกลุ่มทางศาสนา คนกลุ่มน้อยหรือสังคมคนพื้นเมือง ซึ่งกำลังจะหายไปเนื่องจากการครอบงำของวัฒนธรรมบริโภคนิยมของโลกทุนนิยมอุตสาหกรรม สิทธิทางวัฒนธรรม รวมทั้งเรื่องความสามารถของกลุ่มที่จะรักษาวิถีชีวิตแบบพวกของตนไว้ได้ เช่น การเลี้ยงลูก การคงไว้ซึ่งภาษาถิ่น การมีฐานทางเศรษฐกิจที่มั่นคงในถิ่นที่พวกเขาอยู่มาแต่เดิมและเชื่อมโยงกับสิทธิ ทรัพย์สมบัติทางปัญญาท้องถิ่นด้วย สิทธิทางวัฒนธรรมดั้งเดิม เช่น ยาและเครื่องสำอางสมุนไพร ต้นไม้ อาหาร ศิลปะ งานฝีมือ บทเพลง การเต้นรำ เสื้อผ้า ขนบธรรมเนียมประเพณี ความเชื่อพื้นเมือง  มีคุณค่าทั้งสำหรับเจ้าของวัฒนธรรมเอง และมีค่าในเชิงธุรกิจในโลกทุนนิยมสมัยใหม่ด้วย

7. Cybernetics สาขาหนึ่งของทฤษฎีข่าวสารที่เกี่ยวกับการส่งเสริมให้ระบบที่สลับซับซ้อนและมีพลวัต ทำงานได้อย่างมีจุดมุ่งหมายที่สุด เริ่มขึ้นในสหรัฐอเมริการะหว่างสงครามโลกครั้งที่ 2 มีพื้นฐานอยู่บนความสำเร็จสมัยใหม่ทางคณิตศาสตร์ กลศาสตร์ ไฟฟ้า ตรรกวิทยา เศรษฐศาสตร์ กายภาพวิทยา และศาสตร์อื่น ๆ cybernetics ถูกนำมาประยุกต์ใช้เครื่องจักรแบบ cybernetic ที่ใช้สำหรับควบคุมเครื่องมือที่ซับซ้อนและการแปลไปสู่ภาษาอื่นๆ การแต่งเพลงและใช้ในด้านอื่นๆ Cybernetics ได้รับการยอมรับว่าเป็นวิธีการหนึ่งที่ให้พื้นฐานทางวิทยาศาสตร์สำหรับการขยายตัวของภาวะอัตโนมัติ (automation) อย่างเป็นระบบ และเป็นการพัฒนาที่ดีที่สุดของความสัมพันธ์ระหว่างกันของส่วนประกอบทั้งหมดของระบบสังคม

8. debt crisis วิกฤติการณ์การชำระหนี้ สถานการณ์ที่รัฐบาลบางประเทศ เช่น บราซิล เม็กซิโก และประเทศพัฒนาน้อยกว่าอื่นๆ เป็นหนี้มากกว่าความสามารถของระบบเศรษฐกิจที่จะชำระคืนได้ ทำให้เกิดหนี้สะสมและวิกฤติเศรษฐกิจตกต่ำ

9. debt forgiveness การเรียกร้องให้ประเทศร่ำรวยและสถาบันการเงินระหว่างประเทศยกหนี้ให้กับประเทศด้อยพัฒนาที่จนที่สุด ซึ่งนักเศรษฐศาสตร์ด้านการพัฒนามองว่าเป็นวิธีที่ดีที่สุด ที่จะทำให้ประเทศยากจนที่สุดมีโอกาสพักหนี้และตั้งต้นการพัฒนาได้

10. decarbonisation การใช้นโยบายเศรษฐกิจแบบลดการพึ่งพาการใช้พลังงานจากฟอสซิล (น้ำมัน, แก๊สธรรมชาติ, ถ่านหิน) ซึ่งเป็นตัวการที่ทำให้มีการปล่อยแก๊สคาร์บอนไดออกไซต์ (ที่เป็นมลภาวะทำให้เกิดรูรั่วในชั้นโอโซนของโลก)
ที่มา
วิทยากร เชียงกูล
อธิบายศัพท์สังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนา, – – กรุงเทพฯ : สายธาร, 2550.
ISBN : 978-974-94365-7-8

Advertisements
 

ป้ายกำกับ: , ,

One response to “10 คำศัพท์ด้านสังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนาที่ควรรู้

  1. kosolanusim

    พฤษภาคม 1, 2008 at 9:16 pm

    ขอบคุณครับ ทำให้เข้าใจมากขึ้นจริงๆ

     

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: