RSS

well being และ 20 คำศัพท์สังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนาที่น่ารู้จัก

15 พ.ค.

1. well being ภาวะอยู่เย็นเป็นสุข ภาวะของการมีสุขภาพกายสุขภาพใจที่ดี มีความพอใจในสภาพชีวิตความเป็นอยู่ ซึ่งเป็นเป้าหมายในการพัฒนาทางเศรษฐกิจสังคมที่ต่างไปจากเป้าหมายเก่าที่เน้นความเจริญเติบโตหรือความมั่งคั่งทางวัตถุที่อาจไม่ได้ช่วยให้ประชาชนส่วนใหญ่อยู่เย็นเป็นสุขขึ้นเสมอไป

2. windfall tax ภาษีที่เก็บจากธุรกิจที่ได้กำไรมากผิดปรกติ เช่น บริษัทน้ำมันที่ได้กำไรสูงจากธุรกิจที่น้ำมันขึ้นราคา , ธนาคารที่ได้กำไรเพราะอัตราดอกเบี้ยสูง , วิสาหกิจที่แปรรูปจากของรัฐไปเป็นของเอกชน

3. win-win สถานการณ์ หรือยุทธศาสตร์ที่ถ้าหากคู่แข่งร่วมมือกัน ต่างฝ่ายต่างจะได้ประโยชน์ร่วมกันในระยะยาว มากกว่าที่จะต่างฝ่ายต่างเอาชนะเอาแพ้กันเพื่อให้อีกฝ่ายแพ้ไปโดยสิ้นเชิง (winner take all games) ความหมายทำนองเดียวกับ non zero sum game

4. woman’s liberation (movement) ขบวนการเรียกร้องให้มีการปลดปล่อยผู้หญิงจากบทบาทดั้งเดิมที่ถูกกดไว้ให้ทำหน้าที่แค่ภรรยา แม่ หรือคนทำงานบ้าน หรือคนที่เป็นลูกน้องของผู้ชาย ให้ผู้หญิงมีสิทธิเสรีภาพ และโอกาสในการศึกษา การทำงาน และการใช้ชีวิตที่เสมอภาคกับผู้ชาย

5. woman’s studies สตรีศึกษา การศึกษาเกี่ยวกับประวัติ บทบาทของผู้หญิงในสังคม การต่อสู้เพื่อสิทธิสตรี และเรื่องอื่นๆเกี่ยวกับผู้หญิง

6. work ethic จริยธรรมในการทำงาน ระบบความเชื่อที่เน้นคุณค่าทางสังคมของการทำงาน

7. worker-director การมีตัวแทนของพนักงานในคณะกรรมการบริหารขององค์กร เช่น ในเยอรมนี และประเทศภาคพื้นยุโรป

8. worker participation การให้คนงานหรือตัวแทนมีส่วนร่วมในการบริหารของบริษัทด้วย

9. work-life balance ความสมดุลระหว่างการทำงานกับชีวิต เป็นคำที่เริ่มใช้ในปี 1986 ในสหรัฐฯ เมื่อผู้คนเริ่มรู้สึกมากขึ้นว่า วัฒนธรรมแข่งขันกันทำงานหาเงินมากเกินไป ไม่ได้ทำให้ชีวิตมีคุณภาพหรือมีความสุขเพิ่มขึ้น ทั้งบริษัทและประชาชนเริ่มหันกลับมาพิจารณาด้านคุณภาพชีวิตเพื่อให้เกิดความสมดุลเพิ่มขึ้น เช่น แทนที่บริษัทจะมองแต่เรื่องยอดขาย , ผลกำไร, ก็เริ่มหันมามองว่าบริษัทตนมีอัตราการเข้าออกของพนักงานบ่อยเพียงไร , อัตราการลามากน้อยเพียงไร , พนักงานมีขวัญกำลังใจดีและประสิทธิภาพการผลิตมีความสม่ำเสมอมากน้อยเพียงไร

10. work sharing วิธีการจัดสรรงานที่มีอยู่แบ่งให้ลูกจ้างได้ทำกันทั่วถึง เพื่อที่จะได้ไม่ต้องปลดคนงานที่ล้นงานออก

11. world Commission on Environment and Development คณะกรรมาธิการโลกว่าด้วยสภาพแวดล้อมและการพัฒนา ที่มีนายกรัฐมนตรีนอร์เวย์ Gro Harlem Broundtland เป็นประธานและเป็นผู้เสนอรายงานเรื่อง Our Common Future อนาคตร่วมกันของเรา ในปี ค.ศ. 1987 ทำให้ความหมายของคำว่า Sustainable development การพัฒนาอย่างยั่งยืนแพร่หลาย โดยให้ความหมายว่า การพัฒนาอย่างยั่งยืน คือ การพัฒนาที่สนองความต้องการที่จำเป็นของคนรุ่นใหม่ได้ โดยไม่ไปทำลายความสามารถของคนรุ่นต่อไปที่จะสนองความต้องการที่จำเป็นของพวกเขา คณะกรรมาธิการชุดนี้ยังเป็นที่รู้จักกันในชื่อว่า Brundtland Commission

12. World Economic Forum (WEF) การประชุมผู้นำสุดยอด เรื่องเศรษฐกิจโลก การประชุมของผู้นำทางการเมือง นักธุรกิจ ปัญญาชนและนักหนังสือพิมพ์ที่ได้รับการคัดเลือกบางคน ที่จัดขึ้นประจำปีที่เมืองดาวอส สวิตเซอร์แลนด์ โดยมูลนิธิในสวิตเซอร์แลนด์ เพื่ออภิปรายกันถึงปัญหาสำคัญๆทางเศรษฐกิจและสังคมของโลก แม้จะมีการเชิญนักหนังสือพิมพ์และนักข่าว วิทยุ โทรทัศน์ ผู้นำองค์กรพัฒนาเอกชนใหญ่ องค์การสหประชาชาติ ผู้นำสหภาพแรงงาน และผู้นำศาสนาเข้าร่วมประชุมด้วย แต่ผู้เข้าประชุมส่วนใหญ่เป็นนักธุรกิจ และนักการเมืองระดับผู้นำจากประเทศพัฒนาอุตสาหกรรม และแม้ที่ประชุมจะอ้างว่าต้องการถกปัญหาของโลก เช่น ความยากจน และเรื่องอื่นๆ แต่ในทางปฏิบัติกลายเป็นเวทีที่นักธุรกิจที่รวยที่สุดในโลกเจรจาธุรกิจกัน และการล้อบบี้ทางการเมืองเพื่อผลประโยชน์ทางธุรกิจของพวกตน

13. World Social Forum (WSF) การประชุมเรื่องปัญหาทางสังคมโลก การะชุมประจำปีที่จัดโดยกลุ่มปัญญาชน นักพัฒนาองค์กรเอกชน นักรณรงค์เคลื่อนไหวทางสังคม ที่มีแนวคิดต่อต้านการขูดรีดเอารัดเอาเปรียบของบริษัททุนข้ามชาติ เพื่อแลกเปลี่ยนเรื่องปัญหาและยุทธศาสตร์ในการพัฒนาเศรษฐกิจสังคมโลกให้เป็นธรรมและยั่งยืนเพิ่มขึ้น การประชุมที่พัฒนามาจากการประชุมคัดค้านนโยบายสนับสนุนทุนนิยมโลกของ World economic forum โดยมักจัดขึ้นในเดือนมกราคม เพื่อประชันกับการประชุม world economic forum ที่เมืองดาวอส สวิตเซอร์แลนด์ โดยย้ายที่จัดไปตามเมืองต่างๆในประเทศกำลังพัฒนา แต่ก็มีการจัดประชุมระดับภูมิภาค เช่น ยุโรป เอเชีย กลุ่มเมดิเตอร์เรเนียน ระดับประเทศและระดับเมืองด้วย

14. world system theory ทฤษฎีระบบโลก ทฤษฎีที่เสนอว่าประเทศต่างๆในโลกปัจจุบันถูกจัดโดยระบบอำนาจแบบลดหลั่นกันลงมาเป็นชั้นๆจากประเทศกลุ่มแกนกลาง ลงมาถึงประเทศกลุ่มกึ่งบริวาร และประเทศกลุ่มบริวาร ประเทศเหล่านี้ถูกเชื่อมโยงกันโดยระบบทุนนิยมโลกที่มีลักษณะต้องพึ่งพากัน และประเทศแกนกลางและกึ่งบริวารได้เปรียบส่วนประเทศบริวารเสียเปรียบ

15. World Trade Organization (WTO) องค์กรการค้าโลก องค์กรระหว่างประเทศเพื่อแก้ไขปัญหาข้อพิพาททางด้านการค้า และส่งเสริมการค้าเสรีระหว่างประเทศสมาชิก พัฒนามาจาก (GATT) General Agreement on Tariffs and Trade) ข้อตกลงทั่วไปว่าด้วยภาษีศุลกากรและการค้า ตั้งขึ้นในปี ค.ศ.1995 มีลักษณะเป็นองค์กรถาวร มีสำนักเลขาธิการทำงานประจำ กฎข้อบังคับทางการค้าของ WTO มีลักษณะเป็นข้อผูกพันแบบพหุภาคี (multilateral) มีผลบังคับใช้กับประเทศสมาชิกทั้งหมด นอกจากใช้ในเรื่องสินค้าแล้วยังครอบคลุมไปถึงธุรกิจบริการและทรัพย์สินทางปัญญาที่เกี่ยวข้องกับการค้าด้วย การตั้ง WTO ขึ้นมามีส่วนช่วยทำให้การระงับกรณีพิพาททางการค้าของประเทศสมาชิก ทำได้เร็วกว่าและมีผลบังคับใช้ได้ง่ายกว่าระบบ GATT แต่ก็ยังคงเป็นเวทีเจรจาต่อรองทางเศรษฐกิจกันในหมู่สมาชิกที่ยังคงมีความขัดแย้งกันและต้องมีการประชุมเจรจากันอยู่เรื่อยๆ

16. xnophobia ความกลัวหรือระแวงหรือไม่ชอบคนแปลกหน้าหรือคนต่างชาติหรือสิ่งที่ไม่ค่อยรู้จัก

17. young people/ youth คนหนุ่มสาวที่อายุระหว่าง 15-24 ปี มีราว 18% ของประชากรโลก ในปี ค.ศ.2005 ส่วนใหญ่คือ 85% อยู่ในประเทศกำลังพัฒนา ส่วนเด็กอายุต่ำกว่า 15 มีราว 30% ของประชากรโลก คน 2 กลุ่มนี้จึงเป็นกลุ่มใหญ่และแนวโน้มมีสัดส่วนเพิ่มขึ้น

18. zen รูปแบบหนึ่งของศาสนาพุทธ ที่นำเข้าจากอินเดียผ่านญี่ปุ่นไปสู่จีนในคริสต์ศตวรรษที่ 12 แนวที่ใช้ คือ การตั้งคำถามที่มีลักษณะขัดแย้งเพื่อให้เกิดปัญญาคิดได้ด้วยตัวเองโดยฉับพลัน เน้นการทำงาน การปฏิบัติวิจัย และการตั้งคำถามทางปรัชญา เพื่อที่ผู้ปฏิบัติจะได้ตระหนักถึงธรรมชาติของพระพุทธเจ้าในตัวเขาเอง

19. zero population growth (ZPG) อัตราการเพิ่มประชากรเป็นศูนย์ 1.การที่ประชากรในประเทศพัฒนาอุตสาหกรรมบางประเทศมีอัตราการเพิ่มประชากรต่ำ เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงทางด้านเศรษฐกิจสังคมวัฒนธรรม 2. ชื่อองค์กรที่ก่อตั้งในปี ค.ศ.1968 เพื่อให้ข้อมูลชาวโลกทราบว่า การเพิ่มขึ้นของประชากรโลกก่อให้เกิดปัญหาอย่างไรบ้าง

20. zero waste เป้าหมายให้ขยะเหลือศูนย์ การตั้งเป้าหมายการพัฒนาสินค้าและบริการ ประเภทที่เมื่อใช้ไปแล้วสามารถนำกลับมาแปรรูปใช้ใหม่ได้ โดยไม่ต้องทิ้งเป็นเศษขยะให้เป็นปัญหามลภาวะต่อ ดิน น้ำ อากาศ เทศบาล เช่น ซานฟรานซิสโกและเมืองอื่นได้ตั้งเป้าว่าจะพยายามทำให้บรรลุเป้าหมาย zero waste ในปี ค.ศ.2020

ที่มา
วิทยากร เชียงกูล
อธิบายศัพท์สังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนา, – – กรุงเทพฯ : สายธาร, 2550.
ISBN : 978-974-94365-7-8

Advertisements
 

ป้ายกำกับ: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: