RSS

คำถามถึง “สื่อสีเขียว”เมื่อความรุนแรงทำลายพื้นที่ตั้งคำถามและสติ

23 มิ.ย.

รศ.ดร.ชัยวัฒน์ สถาอานันท์ นักวิชาการด้านสันติวิธี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ กล่าวในบทสัมภาษณ์ เผยแพร่ในเว็ปไซด์เสียงประชาคม (www.civilvoice.net) ว่า กำลังจะออกหนังสือ ชื่อ “ความรุนแรงกับการจัดการความจริง : กึ่งศตวรรษปัตตานี” ซึ่งเข้าใจว่า น่าจะเป็นงานวิจัยเกี่ยวกับสถานการณ์ปัญหาจังหวัดชายแดนภาคใต้ซึ่งกำลังระอุ แต่ประเด็นความคิดซึ่งเป็นฐานคติในการมองปัญหาจังหวัดชายแดนภาคใต้ของนักวิช าการท่านนี้ก็คือ อย่าปล่อยให้ความรุนแรงทำลายพื้นที่ตั้งคำถามและสต

รศ.ดร.ชัยวัฒน์ บอกว่า “มนุษย์มีอคติทั้งนั้น ผมก็มี คุณก็มี แต่ผมไม่ได้มองอคติในทางลบเสมอไป ถ้าคิดกันทางพุทธ อคติทั้ง ๔ ฉันทาคติ โทสาคติ โมหาคติ ภยาคติ ในทางศาสนาพุทธอคติเพราะรักก็มี เรียกว่า ฉันทาคติ เป็นความลำเอียงเพราะรัก แต่ว่าผมอาจมีความลำเอียงหรือมีอคติในการคิดถึงปัญหาบางอย่าง เช่นสนใจปัญหาความรุนแรงกับสันติวิธี อคติของผมอาจเป็นว่า ทำอย่างไรไม่ให้มีความรุนแรง นี่เป็นปัญหาอคติ ซึ่งไม่ได้หมายความว่าไม่ดีเสมอไป แต่คิดว่ามีอะไรบางอย่างที่เป็นปัญหาแล้วมีผลร้ายต่อสังคมไทย นั่นคือความเกลียดชัง ถ้าอคติที่ว่า มันผลิตความเกลียดชัง อันนี้อันตราย”

อันตรายที่ รศ.ดร.ชัยวัฒน์ กล่าวถึง ก็คือ ความเกลียดชังที่นำไปสู่ความรุนแรง

“เราต้องมีพื้นที่ให้ได้ตั้งคำถาม ได้สงสัย ได้ใช้สติ แต่ความรุนแรงมัน
ทำลายทุกอย่าง ทำลายพื้นที่ที่จะสงสัย ทำลายพื้นที่ที่จะตั้งคำถาม ทำลายสติ”

หลักคิดนี้ ควรอย่างยิ่งที่จะขยายผลในทุกบริบทความขัดแย้งของสังคมไทย ไม่ว่าจะเป็น ความขัดแย้งทางการเมือง ซึ่งวันนี้ก็เริ่มเห็นบทบาทของคนที่เคยผ่ายประสบการณ์มาโชกโชนอย่าง อาจารย์ปริญญา เทวานฤมิตรกุล รองอธิการบดีฝ่ายกิจการนักศึกษา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ซึ่งจัดตั้ง”เครือข่ายประชาธิปไตยเห็นต่างกันได้ แต่อย่าใช้ความรุนแรง” โดยใช้ “สีขาว” เป็นสัญลักษณ์ในการรณรงค์

ความขัดแย้งทางสังคม เช่น ชาวบ้านกลุ่มอนุรักษ์กับโครงการพัฒนาขนาดใหญ่ ซึ่งล่าสุดก็ยังเห็นร่องรอยที่ มาบตาพุด และ บางสะพาน
ยกตัวอย่างที่บางสะพาน คนไทยในพื้นที่อื่นๆ ได้รับทราบสถานการณ์ผ่านสื่อ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นนักข่าวสายสิ่งแวดล้อม และอาจเรียกได้ว่าเป็นสื่อคนรุ่นใหม่ ที่อยากส่งเสริมการต่อสู้ของชาวบ้าน ต้องการรักษาสิ่งแวดล้อม ตระหนักถึงปัญหาภาวะโลกร้อน ดังนั้นการนำเสนอก็ย่อมมีสิ่งที่ รศ.ดร.ชัยวัฒน์ พูดถึง คือ ฉันทาคติ – ลำเอียงเพราะรัก

ภาพและเนื้อหาข่าวที่ถูกผลิตออกมาจึงมักเป็น ความขัดแย้งระหว่างทุนกับชุมชน ภายใต้ทัศนะผู้ร้ายกับนางเอก ในละครหลังข่าว

ผลกระเทือนจากฉันทาคติดังกล่าว จะโดยตั้งใจหรือไม่ตั้งใจก็ตาม ได้ผลิตความเกลียดชัง ชนิดคาดไม่ถึง

ความตายของเจริญ วัดอักษร ที่บ่อนอก หรือ ความตายของรักศักดิ์ คงตระกูล ลูกจ้างของบริษัทสหวิริยา ขณะเกิดเหตุปะทะระหว่างเสื้อเขียวกับเสื้อแดง คือ ความผิดพลาดที่จะต้องเร่งสรุปบทเรียนว่าเป็น อคติที่นำไปสู่การใช้ความรุนแรง และทำลายสติหรือไม่

เพราะสัญญาณอันตรายยังปรากฏต่อเนื่อง

นอกเหนือจาก “กฎบ้าน”ที่ถูกปฏิเสธ ความเกลียดชังยังขยายวงไปสู่การปฏิเสธ “กฎเมือง” อาทิ ปฏิเสธกระบวนการยุติธรรมในการเยียวยาความขัดแย้ง

ดังปรากฏกับการขยายผลตั้งคำถามกับ คำพิพากษาของศาลอุทรณ์ ที่ระบุความผิดของนางจินตนา แก้วขาว กรณีบุกรุกงานเลี้ยงโครงการโรงไฟฟ้าหินกรูด

การปลุกประเด็น “จับแพะ” คดียิงพนักงานของเครือสหวิริยาเสียชีวิต
ความพยายามสร้างกระแส ทุนเอกชน อาศัยกระบวนการยุติธรรม แก้ปัญหาความขัดแย้งกับกลุ่มต่อต้านว่า เป็นการใช้กลไกกฎหมายรังแกคนที่อ่อนแอกว่า

หนักว่านั้น คือ การสนับสนุนแนวทางใช้ความรุนแรงเพื่อต่อรองกับอำนาจที่เหนือกว่า

ปรากฏการณ์เหล่านี้ในทางทฤษฏีคือ การนำสังคมสู่ “อนาธิปไตย” ซึ่งไม่มีพื้นที่สำหรับการตั้งคำถามและตั้งสติ

ศ.สุภา ศิริมานนท์ นักปราชญ์ด้านวารสารศาสตร์ของไทย กล่าวไว้ว่า องค์ประกอบของความเป็นกลาง เพื่อรักษาความเป็นอิสระจากการถูกแทรกแซงและควบคุมของกลุ่มต่างๆ คือ ความปราศจากข้อขัดแย้งหรือผลประโยชน์ จากการเข้าไปมีส่วนพัวพันกับองค์กรแห่งใดแห่งหนึ่งและการละเว้นเสียจากความล ำเอียงต่อผู้ใกล้ชิด ด้วยการระมัดระวังไม่ให้ความสัมพันธ์ส่วนบุคคลมีอิทธิพลครอบงำต่อการรายงานข ่าว จึงเป็นสิ่งที่ต้องตระหนัก

วันที่ความขัดแย้งในบริบทการเมืองดำรงอยู่ หากผสมโรงกับความขัดแย้งในภาคสังคมย่อมไม่อยากจินตนาการภาพว่า ประเทศจะไปในทิศทางใด

บทความใน นสพ.ผู้จัดการรายสัปดาห์
จากคอลัมภ์ เวทีทัศนะ

Advertisements
 

ป้ายกำกับ: , , ,

One response to “คำถามถึง “สื่อสีเขียว”เมื่อความรุนแรงทำลายพื้นที่ตั้งคำถามและสติ

  1. stemis

    มิถุนายน 22, 2009 at 5:44 pm

    ผมชอบเรื่องราวของประเทศไทยมากเลยครับ

     

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: