RSS

การกระจายอำนาจการปกครองสู่ท้องถิ่น

01 ต.ค.

วิทยากร เชียงกูล

การกระจายอำนาจการปกครองสู่ท้องถิ่น จุดสำคัญอยู่ที่การลดอำนาจส่วนกลาง ให้คนท้องถิ่นปกครองและบริหารด้วยตนเอง แต่กระทรวงมหาดไทยที่รวมศูนย์อำนาจปกครองมาตั้งแต่ศตวรรษที่แล้ว กลับใช้วิธีบิดเบือนเป็นการกระจายอำนาจให้ข้าราชการในท้องถิ่น แทนที่จะกระจายอำนาจให้ประชาชน

จริงๆแล้วเราควรทยอยยกเลิกการปกครองส่วนภูมิภาคไปตามลำดับ เหลือเฉพาะการปกครองส่วนท้องถิ่นส่วนกลาง เหมือนในประเทศพัฒนาแล้วอื่นๆ ได้ โดยให้ผู้ใหญ่บ้านและกำนันเป็นตำแหน่งใหม่ที่มาจากการเลือกตั้ง ออกตามวาระ 4-5 ปี ให้ผู้ใหญ่บ้าน กำนัน ทำหน้าที่เป็นประธานองค์กรบริหารหมู่บ้าน และองค์กรบริหารตำบล โดยมีการเลือกตั้งสมาชิกสภาหมู่บ้านและสภาตำบล เพื่อควบคุมการดำเนินงานและการใช้งบประมาณของฝ่ายบริหารด้วย วิธีนี้ไม่น่าจะมีปัญหาว่าคนที่ผู้ใหญ่บ้าน กำนันในปัจจุบันจะไม่ได้มีบทบาทในการบริหารและพัฒนาท้องถิ่นต่อไป ถ้าเป็นคนดี มีความสามารถประชาชนยอมรับ พวกเขาก็จะได้รับเลือกเข้ามา และถ้าตำแหน่งใหม่นี้มีเงินเดือน สวัสดิการสูงขึ้น มีอำนาจหน้าที่ความรับผิดชอบสูงขึ้น ก็จะเป็นตำแหน่งที่มีความหมาย มากกว่าผู้ใหญ่บ้าน กำนัน แบบเดิมที่เป็นข้าราชการส่วนภูมิภาคระดับล่างๆเท่านั้น

รูปแบบการปกครองท้องถิ่น ไม่จำเป็นต้องเป็นรูปแบบเดียวเหมือนกันทั่วประเทศ ควรให้มีหลายแบบได้ ตามความเหมาะสมของแต่ละท้องถิ่น จะทำให้เกิดความคล่องตัวและมีประสิทธิภาพ ในการบริหารท้องถิ่นมากกว่า อย่างเช่นจังหวัดที่มีระดับการพัฒนาทางเศรษฐกิจสูงก็ควรใช้รูปแบบการบริหารแบบ กทม. หรือเทศบาลแบบในต่างประเทศไปเลย ผู้ใหญ่บ้าน กำนัน หรือผู้นำท้องถิ่นอื่นๆ จะมีช่องทางในการพัฒนาอาชีพนักบริหารของตน คือ สามารถสมัครเป็นนายกเทศมนตรี เป็นผู้ว่าที่มาจากการเลือกตั้งต่อไปได้ ไม่ต้องมาห่วงหรืทอยึดติดกับตำแหน่งผู้ใหญ่บ้าน กำนันแบบเดิม

เรื่องรูปแบบการปกครองท้องถิ่นอาจจะพิจารณาตกลงกันโดยใช้เวลาสักหน่อยได้ แต่ประเด็นสำคัญ คือ เราถึงยุคที่ต้องมีการกระจายอำนาจสู่ท้องถิ่นอย่างจริงจังแล้ว ไม่ใช้เพื่อเหตุผลของการต้องการเป็นประชาธิปไตยเท่านั้น แต่เป็นเหตุผลของการที่ต้องพัฒนาการบริหารให้ทันสมัยเพื่อประสิทธิภาพ ความรวดเร็วและการใช้ทรัพยากรตอบสนองความต้องการของชุมชนได้ดียิ่งขึ้น

เวลานี้โลกธุรกิจกำลังปรับรื้อระบบ (รีเอนจิเนียริ่ง) กันขนาดใหญ่ เพราะต้องแข่งขันกันในเรื่องประสิทธิภาพ การลดต้นทุน ความรวดเร็ว ความยืดหยุ่น แก้สถานการณ์ได้ทัน

ในการปรับรื้อระบบองค์กรบริหารนั้น ทิศทางที่สำคัญก็คือ เปลี่ยนจากระบบรวมศูนย์อยู่ที่บริษัทแม่ เป็นการกระจายอำนาจการตัดสินใจ การบริหารการจัดการไปอยู่ที่สาขาย่อยมากขึ้น

องค์กรบริหารทางการเมืองและราชการก็ต้องการการรีเอนจิเนียริ่งปรับรื้อระบบใ หม่การกระจายอำนาจการปกครองสู่ท้องถิ่นเป็นหนทางสำคัญที่จะทำให้มีการจัดสรร และบริหารการใช้ทรัพยากรท้องถิ่นได้อย่างมีประสิทธิภาพและอย่างเป็นธรรมมากก ว่าที่เป็นอยู่ จะแก้ปัญหาการแย่งใช้น้ำ ป่าไม้ ดิน ทรัพยากรต่างๆและการบริการสาธารณูปโภคได้อย่างรวดเร็ว และถูกทางมากกว่าการส่งเจ้าหน้าที่จากส่วนกลางไปแก้หรือทำให้ ซึ่งนอกจากจะทำได้ช้าหรือด้อยประสิทธิภาพไม่สนองความต้องการที่แท้จริง ยังมีโอกาสฉ้อฉลอีกด้วย กรณีที่ข้าราชการออกเอกสารสิทธิ์ที่ดินในป่าสงวนให้เศรษฐีและเครือญาตินักกา รเมืองที่ภูเก็ตและที่อื่นๆ สะท้อนให้เห็นความจริงข้อนี้อย่างเด่นชัด

ส่วนความห่วงว่าคนในท้องถิ่นจะไม่มีความรู้ในการเลือกคนหรือไม่มีความรู้ในการบริหารมากพอ ไม่มีงบประมาณของตัวเองมากพอ ก็ต้องแก้ไขให้การศึกษาอบรม เผยแพร่ความรู้ข้อมูล ข่าวสาร แก่ประชาชนในท้องถิ่นเพิ่มขึ้น ปฏิรูประบบการคลังท้องถิ่น ให้องค์กรท้องถิ่นเก็บภาษีค่าธรรมเนียมเองได้มากขึ้น และการสนับสนุนด้านงบประมาณจากส่วนกลาง

การให้องค์กรบริหารท้องถิ่นดูแลใช้ทรัพยากรท้องถิ่นได้เอง เก็บภาษีได้เอง จะเปิดโอกาสให้ท้องถิ่นพัฒนาได้เร็วขึ้น ตำแหน่งผู้บริหารท้องถิ่นจะเป็นตำแหน่งที่น่าสนใจ และมีโอกาสเติบโตก้าวหน้า คนท้องถิ่นที่มีความรู้ความสามารถที่ไปทำงานอยู่ในกรุงเทพฯ หรือเมืองอื่นๆจะสนใจกลับมาสมัครรับเลือกตั้งเป็นผู้บริหารท้องถิ่นมากขึ้น ผู้ใหญ่บ้าน กำนัน ที่มีความรู้ความสามารถก็สามารถพัฒนาตนเอง ยกระดับตนเองเป็นผู้อำนวยการเขตหรือผู้ว่าราชการจังหวัด นายกองค์การบริหารส่วนจังหวัด หรือ นายกเทศมนตรี ฯลฯ ที่มาจากการเลือกตั้งได้ คนที่มีความรู้ คนเก่งๆ ก็สนใจจะอยู่ในท้องถิ่นมากขึ้น

ข้าราชการมหาดไทยก็ไม่ต้องกลัวว่าจะตกงานถ้าเป็นคนทำงานดี คนในท้องถิ่นรัก ไปสมัครรับเลือกตั้งก็มีสิทธิที่จะได้เป็นผู้อำนวยการเขตหรือผู้ว่าฯ ที่มาจากการเลือกตั้งก็ได้ และตำแหน่งใหม่นึ้ควรได้เงินเดือน ผลตอบแทนสูงกว่าระบบราชการด้วย ข้าราชการคนอื่นๆที่ไม่ประสงค์จะลาออกไปสมัครเลือกตั้งเป็นผู้บริหารท้องถิ่ นก็สามารถโอนย้ายไปทำงานหน่วยราชการส่วนอื่น หรือเป็นพนักงานในองค์กรบริหารท้องถิ่นแบบใหม่ได้ องค์กรบริหารแบบใหม่ เมื่อจัดให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น มีงบประมาณสนับสนุน และมีการเก็บภาษีค่าธรรมเนียม การลงทุนต่างๆทำให้รายได้มากขึ้น ย่อมสามารถจ่ายเงินเดือนและสวัสดิการคนทำงานได้สูงกว่าราชการได้ และระบบการบริหารท้องถิ่นแบบใหม่จะทำให้เกิดการตรวจสอบให้คนทำงานคุ้มกับเงิ นเดือนทำนองเดียวกับระบบบริหารแบบเอกชนได้มากกว่าระบบราชการแบบเก่าด้วย

รูปแบบการบริหารท้องถิ่นในแต่ละจังหวัดควรจะเป็นอย่างไร ควรทำจุดไหนก่อนหลังเป็นเรื่องที่สามารถประชุมสัมมนา อภิปรายศึกษา หาข้อยุติกันได้ตามลำดับขั้น ประเด็นสำคัญต้องหาทางให้การศึกษา และผลักดันให้กลุ่มชนที่มีอำนาจอยู่เดิมยอมรับเรื่องหลักการลดอำนาจส่วนกลาง เพื่อกระจายอำนาจให้ท้องถิ่นปกครองตนเองได้อย่างเป็นประชาธิปไตยและมีประสิทธิภาพเป็นหลักก่อน

ที่มา …จาก
วิทยากร เชียงกูล – ปฏิรูปการเมือง.– กรุงเทพฯ : มิ่งมิตร, 2540.
152 หน้า
ISBN 974-89872-7-2

+ +

Advertisements
 

ป้ายกำกับ: , , , , , ,

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: