RSS

บทที่2 การจัดการศึกษาในปีการศึกษา 2550-2551

26 ก.พ.

บทที่2 การจัดการศึกษาในปีการศึกษา 2550-2551

บทนี้เป็นรายงานและการวิเคราะห์จากสถิติการศึกษา งบประมาณ และแรงงาน เพื่อแสดงถึงโอกาสในการได้รับการศึกษาของประชาชนในระดับต่าง ๆ และประเภทต่าง ๆ รวมทั้งแสดงถึงการจัดสรรงบประมาณทางด้านการศึกษาและระดับการศึกษาของแรงงานที่มีงานทำ


2.1 โอกาสในการได้รับการศึกษาขั้นพื้นฐานของประชากรวัยเรียน

จากสถิติและข้อมูลประมาณการที่กระทรวงศึกษาธิการรวบรวมไว้ การจัดการศึกษา ในช่วงปีการศึกษา 2549-2551 สะท้อนว่าประชากรในวัยเรียน 3-17 ปี มีโอกาสได้รับการศึกษาเป็นสัดส่วนต่อประชากรสูงขึ้น จากร้อยละ 85.31 ในปีการศึกษา 2549 เป็นร้อยละ 88.77 ในปี 2551 (ดูตารางที่1)

ถ้าแยกตามช่วงอายุและระดับการศึกษา ประชากรวัย 3-11 ปี ระดับก่อนประถมศึกษาและประถมศึกษา ในปี 2551 มีโอกาสได้เรียนเป็นสัดส่วนต่อประชากรวัยเดียวกันลดลงจากปี 2550 เล็กน้อย ซึ่งเป็นเรื่องที่น่าวิจัยต่อว่าเป็นเพราะปัญหาฐานะทางเศรษฐกิจหรือเพราะอะไร ขณะที่ประชากรวัย 12-17 ปี ได้เรียนมัธยมศึกษาตอนต้นและตอนปลาย ทั้งสายสามัญและสายอาชีวเป็นสัดส่วนสูงขึ้นค่อนข้างมาก

แม้กระนั้น ประชากรวัย 3-17 ปี ที่ไม่ได้เรียนในปีการศึกษา 2551 ยังสูงถึง 1,675,165 คน (ร้อยละ 11.23 ของประชากรวัยเดียวกัน) 1ทั้งๆ ที่กฎหมายกำหนดให้รัฐบาลจัดการศึกษาบังคับแก่ประชาชน 9 ปี (ถึงมัธยม 3) และรัฐธรรมนูญกำหนดให้จัดการให้ประชาชนเรียนฟรี 12 ปี (ถึงมัธยม 6) ซึ่งแสดงว่ามีเด็กไม่ได้เข้าเรียนและออกกลางคันหรือไม่ได้เรียนต่อในช่วงชั้นต่าง ๆ ค่อนข้างมาก ทั้งด้วยปัญหาเศรษฐกิจสังคมและปัญหาอื่น ๆ

สถิติดังกล่าวที่กระทรวงศึกษาธิการรวบรวมจากที่โรงเรียนส่งขึ้นมา มักจะเป็นตัวเลขขั้นสูงสุด แม้จะมีผู้เรียนย้ายออกไปหรือไม่มาเรียนแล้วโรงเรียนก็มักจะไม่หักออก เนื่องจากจำนวนนักเรียนมีผลต่อการที่โรงเรียนได้รับงบประมาณคิดต่อหัว ตำแหน่งผู้บริหาร และการพิจารณาความดีความชอบของผู้บริหารและครูอาจารย์ จึงเป็นไปได้ว่าตัวเลขนักเรียนในสถิตินี้อาจสูงเกินความจริง เรื่องนี้ควรมีการตรวจสอบสถิติผู้เรียนที่แท้จริง และตรวจสอบสถิติผู้เรียนสำเร็จในช่วงชั้นต่าง ๆ เปรียบเทียบด้วย

เมื่อพิจารณาผู้สำเร็จการศึกษาในช่วงชั้นต่าง ๆ มักจะมีสัดส่วนต่ำกว่าจำนวนผู้เข้าเรียน เนื่องจากมีผู้ออกกลางคัน เลิกเรียน เรียนไม่จบจำนวนมาก โดยเฉพาะในระดับชั้นมัธยม 4 เป็นต้นไป ตัวอย่างเช่น การสำรวจข้อมูลนักเรียนออกกลางคัน ปี 2550 ของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน พบว่ามีนักเรียนออกกลางคันในทุกระดับชั้นรวม 119,626 คน หรือ 1.4% ของนักเรียนทั้งหมด2 เข้าใจว่าจะเป็นข้อมูลเฉพาะปี ถ้ารวมทุกปีภายในระยะเวลา 9 ปี หรือ 12 ปี ก็คงจะได้ตัวเลขมากกว่าที่อื่นหลายเท่า

ตารางที่ 1 จำนวนนักเรียนระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานในระบบโรงเรียน

ปีการศึกษา 2549-2551

ระดับการศึกษา

ปีการศึกษา

2549

2550

2551*

ระดับก่อนประถมศึกษา

– จำนวนประชากร (อายุ 3-5 ปี)

2,865,053

2,913,247

2,942,956

– จำนวนนักเรียน

2,497,928

2,541,736

2,540,232

อัตราส่วนนักเรียน : ประชากร

87.19

87.20

86.32

ระดับประถมศึกษา

– จำนวนประชากร (อายุ 6-11 ปี)

5,830,225

5,764,327

5,742,740

– จำนวนนักเรียน

5,715,267

5,583,394

5,471,370

อัตราส่วนนักเรียน : ประชากร

98.03

96.90

95.27

ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น

– จำนวนประชากร (อายุ 12-14 ปี)

3,166,254

3,118,477

3,049,496

– จำนวนนักเรียน

2,742,627

2,765,117

2,894,292

อัตราส่วนนักเรียน : ประชากร

86.62

88.70

94.91

ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย

– จำนวนประชากร (อายุ 15-17 ปี)

3,153,735

3,169,113

3,176,570

– จำนวนนักเรียน

1,853,529

1,934,968

2,330,703

อัตราส่วนนักเรียน : ประชากร

58.77

61.10

73.37

– จำนวนนักเรียนสามัญศึกษา

1,089,487

1,164,924

1,364,196

– จำนวนนักเรียนอาชีวศึกษา

764,042

770,044

966,507

รวมระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน

– จำนวนประชากร (อายุ 3-17 ปี)

15,015,267

14,965,164

14,911,762

– จำนวนนักเรียน

12,809,351

12,825,215

13,236,597

อัตราส่วนนักเรียน : ประชากร

85.31

85.70

88.77

หมายเหตุ : 1. * หมายถึง ข้อมูลประมาณการที่ สกศ. กับหน่วยการที่รับผิดชอบจัดการศึกษาร่วมจัดทำ

เป้าหมายจำนวนผู้เรียน ปีการศึกษา 2550-2559

2. ข้อมูลประชากรใช้จาก รายงานการคาดประมาณประชากรของประเทศไทย พ.ศ.2543-2573 จัดทำโดยสำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจสังคมแห่งชาติ

ที่มา : กลุ่มพัฒนาเครือข่ายสารสนเทศ สำนักวิจัยและพัฒนาการศึกษา สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา

2.2 การอาชีวศึกษา

ในด้านอาชีวศึกษา ประชากรวัย 15-17 ปี ได้เรียนอาชีวศึกษาในปี 2550-2551 เป็นสัดส่วนต่อประชากรวัยเดียวกันสูงขึ้นเล็กน้อยจากปี 2549 แต่เนื่องจากเยาวชนยังนิยมเรียนสายสามัญมากกว่าสายอาชีว ทำให้สัดส่วนนักเรียนมัธยมปลาย ประเภทสายสามัญยังมากกว่าสายอาชีว ในอัตรา 59:41 โดยไม่เปลี่ยนแปลงไปจากปี 2549

(ดูตารางที่ 2)

ตารางที่ 2 จำนวนนักเรียน/นักศึกษา การอาชีวศึกษา ปีการศึกษา 2549-2551

จำนวนนักเรียน

ปีการศึกษา

2549

2550

2551*

จำนวนนักเรียน/นักศึกษารวม

1,110,118

1,137,990

1,174,560

– ปวช.

764,042

770,044

820,737

– ปวส.

345,392

367,312

353,023

– ปวท.

– ปทส.

684

634

800

จำนวนประชากร (อายุ 15-17 ปี)

3,153,735

3,169,113

3,176,570

อัตราส่วนนักเรียน : ประชากร

24.23

24.30

25.84

(อายุ 15-17 ปี)

สัดส่วนนักเรียน ม.ปลาย ประเภท

59 : 41

58 : 42

59 : 41

สามัญศึกษา : อาชีวศึกษา

จำนวนนักเรียนเข้าใหม่

737,764

681,604

793,626

– ม.4

407,339

438,198

452,626

– ปวช. 1

330,425

243,406

341,000

สัดส่วนนักเรียน ม.4 : ปวช.1

55 : 45

57 : 43

57 : 43

หมายเหตุ : * หมายถึง ข้อมูลประมาณการที่ สกศ. กับหน่วยการที่รับผิดชอบจัดการศึกษา ร่วมจัดทำ

เป้าหมายจำนวนผู้เรียน ปีการศึกษา 2550-2559

ที่มา : กลุ่มพัฒนาเครือข่ายสารสนเทศ สำนักวิจัยและพัฒนาการศึกษา สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา

2.3 การอุดมศึกษา

จำนวนนักศึกษาระดับอุดมศึกษา ในปี 2549-2550 โดยรวมอยู่ในระดับ 2.4 ล้านคนทุกปี โดยปี 2550 ลดลงจากปี 2549 เล็กน้อย คงจะเป็นเพราะว่าจำนวนประชากรวัยนี้เริ่มลดลง ตามแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงของประชากรไทย ซึ่งมีประชากรวัยเด็กและเยาวชนลดลง แต่มีประชากรวัยผู้ใหญ่และผู้สูงอายุเกิน 60 ปี เพิ่มขึ้น

ข้อน่าสังเกต คือ ผู้เรียนระดับปริญญาตรีและสูงกว่าปริญญาตรีในปี 2550 สูงขึ้นจากปีก่อน แต่ผู้เรียนต่ำกว่าปริญญาตรีลดลง เพราะสถาบันการศึกษาขยายระดับปริญญาตรีและสูงกว่ามากขึ้น คนก็นิยมเรียนเพื่อให้ได้ปริญญาเพิ่มขึ้น จำนวนผู้เรียนปริญญาตรีประเภทสถาบันไม่จำกัด(มหาวิทยาลัยรามคำแหงและมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราชรับลดลงเล็กน้อย แต่ไปเพิ่มที่สถาบันจำกัดรับแทน ซึ่งมีราว 1.8 ล้านคน ผู้เรียนปริญญาโทของสถาบันทั้ง 2 ประเภทมีนักศึกษาในระดับ 1.8 แสนคน ส่วนปริญญาเอก มีอัตราเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจนจาก 13,850 คน ในปีการศึกษา 2549 เป็น 16,305 คน ในปี 2550

(ดูตารางที่ 3)

ตารางที่ 3 จำนวนนักศึกษาระดับอุดมศึกษา จำแนกตามประเภทสถาบัน

ปีการศึกษา 2549-2550

ระดับการศึกษา

ปีการศึกษา

2549

2550

รวมสถาบันจำกัดรับและไม่จำกัดรับ

2,400,223

2,380,977

ต่ำกว่าปริญญาตรี

410,669

390,634

ปริญญาตรี

1,788,349

1,775,184

สูงกว่าปริญญาตรี

201,205

215,159

– ประกาศนียบัตรบัณฑิต

8,086

18,215

– ปริญญาโท

178,362

179,875

– ประกาศนียบัตรบัณฑิตชั้นสูง

907

764

– ปริญญาเอก

13,850

16,305

ประเภทสถาบันจำกัดรับ

1,791,210

1,82,927

ต่ำกว่าปริญญาตรี

410,669

389,179

ปริญญาตรี

1,223,116

1,262,953

สูงกว่าปริญญาตรี

157,425

170,795

– ประกาศนียบัตรบัณฑิต

7,992

17,043

– ปริญญาโท

135,832

137,904

– ประกาศนียบัตรบัณฑิตชั้นสูง

907

764

– ปริญญาเอก

12,694

15,084

ประเภทสถาบันไม่จำกัดรับ

609,013

558,050

ต่ำกว่าปริญญาตรี

1,455

ปริญญาตรี

565,233

512,231

สูงกว่าปริญญาตรี

43,780

44,364

– ประกาศนียบัตรบัณฑิต

94

1,172

– ปริญญาโท

42,530

41,971

– ประกาศนียบัตรบัณฑิตชั้นสูง

– ปริญญาเอก

1,156

1,221

ที่มา : กลุ่มพัฒนาเครือข่ายสารสนเทศ สำนักวิจัยและพัฒนาการศึกษา สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา

2.4 การจัดการศึกษาโดยเอกชน

ปีการศึกษา 2550 ร้อยละของนักเรียน นักศึกษา ในสถานศึกษาของเอกชนมีสัดส่วนร้อยละ 17.4 อยู่ในระดับต่ำใกล้เคียงกับปีการศึกษา 2549 (ร้อยละ 17.7) ขณะที่สถานศึกษาของรัฐ มีสัดส่วนร้อยละ 82.2 ของนักเรียนนักศึกษาทั้งประเทศ ถ้าแยกตามระดับการศึกษา สถานศึกษาเอกชนมีสัดส่วนจัดการศึกษาได้สูงหน่อยในระดับมัธยมศึกษาตอนปลายสายอาชีวศึกษา ระดับอนุปริญญาและเทียบเท่า ระดับก่อนประถมศึกษาและประถมศึกษา ส่วนระดับการศึกษาที่สถานศึกษาเอกชนจัดได้มีสัดส่วนต่ำ คือ มัธยมศึกษาสายสามัญและอุดมศึกษาระดับปริญญาตรีขึ้นไป เนื่องจากสถาบันศึกษาของรัฐขยายตัวไปแข่งขันกับสถานศึกษาเอกชนเพิ่มขึ้น (ดูตารางที่ 4)

ตารางที่ 4 จำนวนและร้อยละนักเรียน นักศึกษา จำแนกตามระดับการศึกษา

ประเภทสถานศึกษาของรัฐและเอกชน ปีการศึกษา 2550

ระดับการศึกษา

จำนวนนักเรียน นักศึกษา

ร้อยละ

รวม

รัฐ

เอกชน

รัฐ

เอกชน

รวมทั้งหมด

15,248,542

12,841,987

2,688,804

82.3

17.7

การศึกษาขั้นพื้นฐาน

12,824,983

10,548,112

2,276,871

82.2

17.8

ระดับก่อนประถมศึกษา

2,541,504

2,015,019

526,485

79.3

20.7

ระดับประถมศึกษา

5,583,394

4,581,425

1,001,969

82.1

17.9

ระดับมัธยมศึกษา

4,700,085

3,951,668

748,417

84.1

15.9

– ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น

2,765,117

2,420,185

344,932

87.5

12.5

– ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย

1,934,968

1,531,483

403,485

79.1

20.9

ประเภทสามัญศึกษา

1,164,924

1,036,169

128,755

88.9

11.1

ประเภทอาชีวศึกษา

770,044

495,314

274,730

64.3

35.7

การศึกษาอุดมศึกษา*

2,423,559

2,293,875

411,933

82.9

17.1

อนุปริญญา/เทียบเท่า

390,634

262,087

128,547

67.1

32.9

ปริญญาตรี

1,795,204

1,794,067

260,905

85.5

14.5

ประกาศนียบัตรบัณฑิต

18,215

18,215

1,381

92.4

7.6

ปริญญาโท

199,617

199,617

19,688

89.2

10.8

ประกาศนียบัตรบัณฑิตชั้นสูง

764

764

105

86.3

13.7

ปริญญาเอก

19,125

19,125

1,265

92.2

7.8

หมายเหตุ : * หมายถึง รวมสถาบันไม่จำกัดรับ หลักสูตรภาคพิเศษ และวิทยาลัยชุมชน

ที่มา : กลุ่มพัฒนาเครือข่ายสารสนเทศ สำนักวิจัยและพัฒนาการศึกษา สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา

2.5 การจัดการศึกษาโดยท้องถิ่น

จำนวนนักเรียนภายใต้การจัดการศึกษาโดยองค์กรปกครองท้องถิ่น ในปี 2550 เพิ่มจากปี 2549 เล็กน้อย จาก 1.48 ล้านคน เป็น 1.58 ล้านคน ถ้าเทียบกับนักเรียน นักศึกษาทั้งประเทศราว 15.2 ล้านคน ก็มีสัดส่วนต่ำมาก คือ ราวร้อยละ 10 ส่วนใหญ่เป็นการศึกษาระดับก่อนประถมศึกษา รองลงมาคือ ประถมศึกษา ระดับสูงกว่านั้นจะมีน้อยมาก (ดูตารางที่ 5)

ตารางที่ 5 จำนวนนักเรียนระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานในสังกัดกรมกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น

และสำนักการศึกษา กรุงเทพมหานคร จำแนกตามระดับการศึกษา ปีการศึกษา 2549-2550

ระดับการศึกษา

ปีการศึกษา

2549

2550

รวมทั้งหมด

1,484,621

1,585,313

ระดับก่อนประถมศึกษา

871,665

935,251

– ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก

724,131

779,463

– เด็กเล็ก/ปฐมวัย

3,352

2,576

– อนุบาล

144,182

153,212

ระดับประถมศึกษา

518,706

522,140

ระดับมัธยมศึกษา

94,122

127,781

– ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น

88,823

112,327

– ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย

5,299

15,454

– ประเภทสามัญศึกษา

4,224

14,353

– ประเภทอาชีวศึกษา

1,075

1,101

ระดับอุดมศึกษา

128

141

– ประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง (ปวส.)

128

141

ที่มา : กลุ่มพัฒนาเครือข่ายสารสนเทศ สำนักวิจัยและพัฒนาการศึกษา สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา

2.6 การจัดการศึกษาที่จัดโดยสงฆ์

จำนวนนักเรียนนักศึกษา ที่จัดโดยสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ และโดยมหาวิทยาลัยสงฆ์ ในปี 2550 เพิ่มขึ้นจากปี 2549 มากพอสมควร เช่น ระดับอุดมศึกษาเพิ่มจาก 35,904 คน เป็น 43,103 คน ส่วนระดับขั้นพื้นฐานก็เพิ่มเหมือนกัน ที่มีสัดส่วนสูง คือ ธรรมศึกษาที่จัดให้กับคฤหัสถ์ (ดูตารางที่ 6)

ตารางที่ 6 จำนวนนักเรียน นักศึกษา การศึกษาของสงฆ์และคฤหัสถ์ จำแนกตาม

ระดับ/ประเภทการศึกษา ปี 2549-2550

ระดับ/ประเภทการศึกษา

2549

2550

รวมทั้งหมด

1,391,267

1,552,285

สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ สำนักนายกรัฐมนตรี

1,355,363

1,509,182

– แผนกสามัญศึกษา

51,758

53,083

– มัธยมศึกษาตอนต้น

39,347

40,129

ม.1

14,196

14,874

ม.2

13,426

13,737

ม.3

11,725

11,518

– มัธยมศึกษาตอนปลาย

12,411

12,954

ม.4

5,321

5,721

ม.5

3,883

4,201

ม.6

3,207

3,032

– แผนกธรรม-บาลี

1,303,605

1,456,099

นักธรรม

147,193

161,780

ธรรมศึกษา*

1,123,785

1,260,870

บาลี

32,627

33,449

สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ

35,904

43,103

ระดับอุดมศึกษา

35,904

43,103

– ปริญญาตรี

15,231

20,088

– ปริญญาโท

2,654

20,088

– ปริญญาเอก

67

2,927

หมายเหตุ : * เป็นหลักสูตรที่จัดให้กับคฤหัสถ์

ที่มา : กลุ่มพัฒนาเครือข่ายสารสนเทศ สำนักวิจัยและพัฒนาการศึกษา สำนักงานเลขาธิการ

สภาการศึกษา

2.7 การศึกษานอกระบบและตามอัธยาศัย

จำนวนผู้ได้รับการศึกษานอกระบบโรงเรียน ในปี 2550 ลดลงจากปี 2548-2549 มาก จากระดับ 5 ล้านเศษเหลือ 2 ล้านเศษ โดยเฉพาะสายอาชีพ (ดูตารางที่ 7) ไม่แน่ใจว่าเป็นการเปลี่ยนวิธีการจัดเก็บสถิติหรือว่าเป็นเพราะอยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่านที่มีปัญหาการปรับโครงสร้างการบริหารการศึกษาของกระทรวงศึกษาธิการใหม่ จากการยุบกรมต่าง ๆ เหลือเป็น 5 สำนักงานและการขาดการสนับสนุนงบประมาณจึงทำให้สถิติผู้เรียนลดลงอย่างฮวบฮาบ

ในด้านจำนวนผู้สำเร็จการศึกษานอกระบบ ในปี 2550 มีราว 8 แสนคน เทียบกับจำนวนผู้เรียน 2 ล้านคน อาจจะเป็นเพราะการศึกษาแบบนี้ผู้เรียนต้องใช้เวลาหลายปีถึงจะเรียนจบ หรือมีปัญหาผู้เรียนส่วนหนึ่งเรียนออกกลางคันเรียนไม่จบ เนื่องจากมีภาระการทำงานวิชาสามัญบางวิชายากเกินไป ไม่สอดคล้องกับวิถีชีวิตของผู้เรียน

(ดูตารางที่8)

ตารางที่ 7 จำนวนผู้เรียนการศึกษานอกระบบโรงเรียน จำแนกตามระดับ

และประเภทการศึกษา ปี 2548-2550

ประเภท/ระดับการศึกษา

2548

2549

2550

รวมทั้งหมด

5,266,914

5,831,008

2,841,351

การส่งเสริมการรู้หนังสือ

166,425

104,646

104,646

สายสามัญศึกษา

1,703,247

1,975,740

1,181,235

ระดับประถมศึกษา

176,715

360,899

169,204

ระดับมัธยมศึกษา

1,526,532

1,614,841

1,012,031

– มัธยมศึกษาตอนต้น

606,681

719,780

454,793

– มัธยมศึกษาตอนปลาย

919,851

895,061

557,238

– ประเภทสามัญศึกษา

904,641

882,125

543,908

– ประเภทอาชีวศึกษา

15,210

12,936

13,330

สายอาชีพ

3,397,242

3,750,622

1,555,470

สายอาชีพ (กศน.)

2,039,498

1,699,501

244,947

หลักสูตรพิเศษ (สอศ.)

415,156

745,349

304,935

หลักสูตรที่เอกชนขออนุมัติฯ (สช.)

935,390

986,926

996,926

อาชีพระยะสั้น (กทม.)

7,198

318,846

8,662

การศึกษาเพื่อพัฒนาทักษะชีวิต

285,768

การศึกษาเพื่อพัฒนาสังคม

224,455

ที่มา : กลุ่มพัฒนาเครือข่ายสารสนเทศ สำนักวิจัยและพัฒนาการศึกษา สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา

ตารางที่ 8 จำนวนผู้เรียนและผู้สำเร็จการศึกษานอกระบบโรงเรียน สังกัด

สำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย

จำแนกตามประเภทการศึกษา ปี 2550

ประเภทการศึกษา

จำนวนผู้เรียน

จำนวนผู้สำเร็จ

รวมทั้งหมด

2,041,051

852,007

การส่งเสริมการรู้หนังสือ

104,646

31,958

สายสามัญศึกษา

1,167,905

124,260

1) ระดับประถมศึกษา

169,204

38,570

– ปกติ

168,952

38,556

– พิการ

252

14

2) ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น

454,793

34,907

– ปกติ

454,402

34,892

– พิการ

391

15

3) ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย

543,908

50,783

– ปกติ

543,648

50,771

– พิการ

260

12

สายอาชีพ

258,277

224,793

1. ประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.)

13,330

558

2. การศึกษาเพื่อพัฒนาอาชีพ

244,947

224,235

1) ฝึกทักษะพื้นฐานอาชีพ

193,925

179,558

– ปกติ

192,096

178,248

– พิการ

1,829

1,310

2) จัดกลุ่มพัฒนาอาชีพ

40,939

35,887

3) ฝึกอาชีพโดยใช้เทคโนโลยี

10,083

8,790

การศึกษาเพื่อพัฒนาทักษะชีวิต

285,768

273,228

– ปกติ

284,631

272,098

– พิการ

1,137

1,130

การศึกษาเพื่อพัฒนาสังคม

224,455

197,768

1) การศึกษาหลักสูตรระยะสั้น

208,017

195,553

2) การศึกษาเพื่อชุมชนในเขตภูเขา

16,438

2,215

ที่มา : กลุ่มพัฒนาเครือข่ายสารสนเทศ สำนักวิจัยและพัฒนาการศึกษา สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา

หมายเหตุ : เทียบกับสถิติปีการศึกษา 2549 มีจำนวนผู้เรียนทั้งหมด 3,779,887 คน และผู้สำเร็จ 1,857,215 คน

2.8 การศึกษาสำหรับนักเรียนด้อยโอกาส นักเรียนพิการ และกลุ่มเด็กพิเศษ

จากสถิติของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานมีนักเรียนด้อยโอกาส 1.9 ล้านคน ในปี 2550 ส่วนใหญ่คือเด็กยากจน 1.76 ล้านคน รองลงมา คือ เด็กถูกทอดทิ้ง ชนกลุ่มน้อย (ดูตารางที่9) ที่คงหมายถึงเฉพาะเด็กด้อยโอกาสที่มีโอกาสได้เรียนอยู่ เด็กด้อยโอกาสที่ไม่ได้เรียนคงมีอีกจำนวนมาก ปัญหาของเด็กด้อยโอกาสคือ มักจะเข้าเรียนเมื่ออายุมาก เรียนช้า เข้าเรียนได้ไม่สม่ำเสมอ มีปัญหาต่างๆ ที่เป็นอุปสรรคทำให้เรียนได้ไม่ค่อยดีหรือไปได้ไม่ตลอดรอดฝั่ง เฉพาะที่เห็นจากสถิตินี้ เด็กด้อยโอกาสที่ได้เรียนถึงมัธยมปลายมีน้อยมาก(แค่ 1,814 คน)

ส่วนนักเรียนที่จัดอยู่ในกลุ่มพิการและกลุ่มเด็กพิเศษด้านต่างๆ ซึ่งมี 42,473 คน ในปีการศึกษา 2550 กลุ่มที่มีจำนวนมากที่สุด คือ เด็กที่มีปัญหาทางการเรียนรู้ รองลงมา คือ บกพร่องทางสติปัญญา บกพร่องทางการเห็น บกพร่องทางการได้ยิน (ตารางที่ 9)

ตารางที่ 9 จำนวนนักเรียนเด็กด้อยโอกาสทางการศึกษา จำแนกตามประเภทและ

ระดับการศึกษา ปีการศึกษา 2550

ประเภท

รวม

ระดับการศึกษา

ก่อน

ประถมศึกษา

ประถมศึกษา

มัธยมศึกษาตอนต้น

มัธยมศึกษาตอนปลาย

รวมทั้งหมด

1,906,528

397,286

1,265,523

241,905

1,814

1. เด็กถูกบังคับให้ขายแรงงาน

166

15

82

69

2. เด็กอยู่ในธุรกิจทางเพศ

62

10

29

23

3. เด็กถูกทอดทิ้ง

67,626

9,951

47,504

10,128

43

4. เด็กในสถานพินิจ

324

28

263

33

5. เด็กเร่ร่อน

1,678

408

1,198

72

6. ผลกระทบจากโรคเอดส์

8,737

603

6,924

1,209

1

7. ชนกลุ่มน้อย

36,810

7,940

25,016

3,852

2

8. เด็กที่ถูกทำร้าย

1,790

298

1,206

286

9. เด็กยากจน

1,769,479

373,206

1,170,795

223,760

1,718

10. เด็กที่มีปัญหายาเสพติด

590

84

318

188

11. อื่นๆ

19,266

4,743

12,188

2,285

50

ที่มา : สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ

หมายเหตุ : เปรียบเทียบกับสถิติปีการศึกษา 2549 มีจำนวนเด็กด้อยโอกาสทั้ง 11 ประเภท รวม 3,075,371 คน

ตารางที่ 10 จำนวนนักเรียนพิการ และกลุ่มเด็กพิเศษด้านต่างๆ จำแนกตามระดับ

และประเภทการศึกษา ปีการศึกษา 2550

ประเภท

ระดับการศึกษา

รวม

ก่อน

ประถมศึกษา

ประถมศึกษา

มัธยมศึกษาตอนต้น

มัธยมศึกษาตอนปลาย

รวมทั้งหมด

42,473

3,494

25,843

10,658

2,478

1. บกพร่องทางการเห็น

5,904

254

847

3,740

1,063

2. บกพร่องทางการได้ยิน

4,680

375

2,046

1,595

664

3. บกพร่องทางสติปัญญา

7,043

690

4,650

1,393

310

4. บกพร่องทางร่างกาย/สุขภาพ

4,101

757

1,920

1,122

302

5. ปัญหาทางการเรียนรู้

16,226

415

13,524

2,225

62

6. บกพร่องทางการพูด/ภาษา

1,381

439

705

201

36

7. บุคคลออทิสติก

899

126

582

175

16

8. ปัญหาทางพฤติกรรม/อารมณ์

978

250

609

104

15

9. พิการซ้อน

1,261

188

960

103

10

ที่มา : สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ

หมายเหตุ : สถิติจำนวนนักเรียนพิการ และกลุ่มเด็กพิเศษด้านต่าง ๆ ในปี 2548 และ 2549 มียอดรวม 2.38 แสนคน และ 2.23

แสนคน ตามลำดับ สะท้อนว่าผู้มีโอกาสได้เรียนอาจจะมีแค่ราว 20%

2.9 ปัญหาการออกกลางคันในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน

สถิติอัตราการคงอยู่ หมายถึงสัดส่วนที่นักเรียนยังได้เรียนต่อในชั้นถัดไปหลังจากเข้าเรียนในชั้นประถม 1 แล้ว สถิตินี้สำคัญ เพราะปัญหาการออกกลางคันไม่ได้เรียนต่อเป็นปัญหาใหญ่ ที่สะท้อนให้เห็นว่าเรายังจัดการศึกษาให้นักเรียนได้เรียนต่อภาคบังคับ 9 ปี หรือได้เรียนฟรีครบ 12 ปี ตามที่รัฐธรรมนูญระบุไว้ได้ไม่ทั่วถึง

สถิติอัตราการคงอยู่ของนักเรียนตามตาราง 11 แสดงว่าอัตราคงอยู่จะลดลงตามลำดับชั้น เช่น ระดับประถม 6 อัตราคงอยู่เหลือ 87.5% ซึ่งสะท้อนว่านักเรียนที่มีโอกาสได้เรียนประถม 1 จำนวน 1.08 ล้านคนมี 1.34 แสนคนได้เรียนไม่ถึงชั้น ป.6 อัตราการคงอยู่ระดับชั้น ม.3 อยู่ที่ 73.6% พอขึ้น ม.4/ปวช.1 ลดลงเหลือ 62.5% และลดเหลือ 50.7% ในระดับ ม6 / ปวช.3 กล่าวคือ นักเรียนที่เข้าป.1 1.08 ล้านคน ได้เรียนจนจบม.6 เพียงราวครึ่งหนึ่งคือ 5.07 แสนคน แต่ออกกลางคันถึง 5.75 แสนคน หากจะเปรียบเทียบระหว่าง ม.ปลายสายสามัญกับสายอาชีว จะพบว่าคนที่ออกกลางคันในช่วง 3 ปีที่เรียนไม่จบมัธยมปลายสายอาชีวเป็นสัดส่วนสูงกว่ามัธยมปลายสายสามัญ

(ดูตารางที่ 11)

ตารางที่ 11 อัตราการคงอยู่ของนักเรียนชั้น ป.1 รุ่นปีการศึกษา 2539

เรียนถึงระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย ปีการศึกษา 2550

ระดับการศึกษา

ปีที่เข้าศึกษา

จำนวนนักเรียน

อัตราการคงอยู่

ป.1

2539

1,082,008

100.0

ป.2

2540

999,466

92.4

ป.3

2541

980,281

90.6

ป.4

2542

971,012

89.7

ป.5

2543

962,851

89.0

ป.6

2544

947,231

87.5

ม.1

2545

842,091

77.8

ม.2

2546

804,704

74.4

ม.3

2547

796,540

73.6

ม.4/ปวช.1

2548

676,638

62.5

ม.5/ปวช.2

2549

590,410

54.6

ม.6/ปวช.3

2550

549,026

50.7

– ม.ปลาย สายสามัญ

– ม.4

2548

373,125

34.5

– ม.5

2549

359,702

33.2

– ม.6

2550

346,013

32.0

ม.ปลาย สายอาชีว (ปวช.)

– ปวช.1

2548

303,513

28.1

– ปวช.2

2549

230,708

21.3

– ปวช.3

2550

203,013

18.8

ที่มา : กลุ่มพัฒนาเครือข่ายสารสนเทศ สำนักวิจัยและพัฒนาการศึกษา สำนักงานเลขาธิการ

สภาการศึกษา

2.10 ผู้สำเร็จการศึกษา

สถิติผู้สำเร็จการศึกษาปี 2548-2549 ช่วยให้เราเห็นจำนวนผู้สำเร็จการศึกษาระดับต่าง ๆ ซึ่งทั้ง 2 ปีนี้มีจำนวนผู้สำเร็จการศึกษาในระดับต่าง ๆ พอ ๆ กัน คนจบปริญญาตรีลดลงเล็กน้อยจาก 2.71 แสนคนในปีการศึกษา 2548 เหลือ 2.62 แสนคนในปีการศึกษา 2549 แต่ก็ยังสูงพอที่จะทำให้มีคนว่างงานที่จบปริญญาตรีเป็นสัดส่วนสูง ขณะคนจบระดับสูงกว่าปริญญาตรีเพิ่มขึ้น (ดูตารางที่ 12)

ตารางที่ 12 จำนวนผู้สำเร็จการศึกษา จำแนกตามระดับ/ประเภทการศึกษา

ปีการศึกษา 2548-2549

ระดับการศึกษา

ปีการศึกษา

2548

2549

รวมทั้งหมด

2,773,857

2,767,935

ระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน

2,300,405

2,294,511

ประถมศึกษา (ป.6)

979,803

969,900

มัธยมศึกษาตอนต้น (ม.3)

842,409

863,354

มัธยมศึกษาตอนปลาย

478,193

461,257

ประเภทสามัญศึกษา (ม.6)

319,250

299,476

ประเภทอาชีวศึกษา (ปวช.3)

158,943

161,781

ระดับการศึกษาอุดมศึกษา*

473,452

473,424

ต่ำกว่าปริญญาตรี

152,947

152,629

ปริญญาตรี

271,941

262,703

สูงกว่าปริญญาตรี

48,564

58,092

– ประกาศนียบัตรบัณฑิต

4,897

8,366

– ปริญญาโท

42,065

47,238

– ประกาศนียบัตรบัณฑิตชั้นสูง

286

813

– ปริญญาเอก

1,316

1,675

หมายเหตุ : * รวมนักศึกษา หลักสูตรพิเศษ ของมหาวิทยาลัยและสถาบันที่เปิดสอนระดับ

อุดมศึกษา

ที่มา : กลุ่มพัฒนาเครือข่ายสารสนเทศ สำนักวิจัยและพัฒนาการศึกษา สำนักงานเลขาธิการ

สภาการศึกษา

2.11 งบประมาณการศึกษา

งบประมาณการศึกษาของภาครัฐที่เป็นตัวเงินเพิ่มขึ้นทุกปีมาตลอดตั้งแต่ ปี 2545-2551 เพราะงบประมาณของทั้งประเทศเพิ่มขึ้นทุกปี แต่ถ้าเทียบงบประมาณการศึกษาเป็นสัดส่วนต่องบประมาณของประเทศ หรือ ต่อผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (GDP) แล้วงบการศึกษา ปี 2551 ยังมีสัดส่วนต่องบประมาณของประเทศและต่อ GDP ต่ำกว่างบการศึกษาในปี 2546-2547 เล็กน้อยด้วยซ้ำ (ดูตารางที่ 13)

ซึ่งแสดงว่ารัฐบาลจัดสรรงบให้ด้านอื่นมากกว่า รวมทั้งงบด้านการป้องกันประเทศของกระทรวงกลาโหมซึ่งเพิ่มขึ้นตั้งแต่ปี 2550 (หลังรัฐประหาร 19 กันยายน 2549) มาโดยตลอด

ตารางที่ 13 ร้อยละของงบประมาณรายจ่ายด้านการศึกษากับงบประมาณทั้งหมด และร้อยละ

ของงบประมาณด้านการศึกษากับผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ ปีงบประมาณ 2545-2551

ตารางที่ 13 ร้อยละของงบประมาณรายจ่ายด้านการศึกษากับงบประมาณทั้งหมด และร้อยละของ

หน่วย : ล้านบาท

ปีงบประมาณ

งบประมาณรายจ่าย1/ ด้านการศึกษา

งบประมาณ2/ รายจ่ายทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์มวลรวม 3/ ภายในประเทศ (GDP)

% งบฯ ด้านการศึกษา ต่อ งบฯ ของประเทศ

% งบฯ ด้าน การศึกษาต่อ GDP

2545

222,989.80

1,023,000.00

5,430,500.00

21.80

4.11

2546

235,444.40

999,900.00

5,799,700.00

23.55

4.06

2547

251,301.00

1,028,000.00

6,476,100.00

24.44

4.01

2548

238,513.30

1,250,000.00

7,195,000.00

19.08

3.31

2549

265,748.90

1,360,000.00

7,786,200.00

19.54

3.41

2550

355,241.10

1,566,200.00

8,399,000.00

22.68

4.23

2551

363,164.20

1,660,000.00

9,070,920.00

21.88

4.00

หมายเหตุ : 1/ -2/ ใช้ข้อมูลจากรายงานงบประมาณ โดยสังเขป ประจำปีงบประมาณ 2546-2551

ที่มา : กลุ่มพัฒนาเครือข่ายสารสนเทศ สำนักวิจัยและพัฒนาการศึกษา สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา

ในด้านการจัดสรรงบประมาณการศึกษาให้การศึกษาระดับต่าง ๆ ในช่วงปีงบประมาณ 2548-2551 งบการศึกษาขั้นพื้นฐาน (ก่อนประถมถึงมัธยมศึกษา) ได้ราว 69-70% พอ ๆ กันทั้ง 3 ปี แต่อุดมศึกษาได้งบเป็นสัดส่วนเพิ่มขึ้น จาก 15.28% ในปี 2548 เป็น 18.52% ในปี 2551

ขณะที่งบการศึกษาอื่น ๆ มีสัดส่วนลดลง ซึ่งสะท้อนว่ารัฐบาลยังคงมีนโยบายการจัดงบประมาณการศึกษาที่ไม่เป็นธรรม เพราะระบบการศึกษาแบบแข่งขันแพ้คัดออกส่งเสริมให้ลูกผู้ที่มีฐานะดีมีโอกาสได้เรียนถึงขั้นอุดมศึกษาสูงกว่าลูกผู้มีรายได้น้อย (ดูตารางที่ 14)

ตารางที่ 14 งบประมาณด้านการศึกษา จำแนกตามระดับและประเภทการศึกษา ปีงบประมาณ 2548-2551

ระดับการศึกษา

2548

2549

2550

2551

จำนวนเงิน

ร้อยละ

จำนวนเงิน

ร้อยละ

จำนวนเงิน

ร้อยละ

จำนวนเงิน

ร้อยละ

รวมทั้งหมด

262,722

100

295,623

100

355,241

100

363,164

100

ก่อนประถมศึกษา ประถมศึกษา และมัธยมศึกษา

184,405

70.19

204,011

69.01

245,489

69.10

251,786

69.33

อุดมศึกษา

40,132

15.28

48,096

16.27

58,444

16.45

67,267

18.52

การศึกษาไม่กำหนดระดับ

3,558

1.35

334

0.11

144

0.04

157

0.04

การบริการสนับสนุนการศึกษา

30,705

11.69

33,631

11.38

39,942

11.24

33,328

9.18

การศึกษาอื่น

3,922

1.49

9,551

3.23

11,222

3.16

10,626

2.93

หมายเหตุ : ใช้ข้อมูลจากรายงานงบประมาณ โดยสังเขป ประจำปีงบประมาณ 2548-2551

ที่มา : กลุ่มพัฒนาเครือข่ายสารสนเทศ สำนักวิจัยและพัฒนาการศึกษา สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา

2.12 ระดับการศึกษาของแรงงานทั่วประเทศ

แม้ประเทศไทยจะมีการลงทุนขยายโรงเรียน ขยายการศึกษาภาคบังคับ การปฏิรูปการศึกษา และนโยบายเรียนฟรี 12 ปีมาอย่างต่อเนื่อง แต่สภาพความเป็นจริงคือแรงงานส่วนใหญ่ของไทยยังมีการศึกษาระดับต่ำเมื่อเทียบกับประเทศอื่น และไม่ได้เปลี่ยนแปลงเพิ่มขึ้นจากเมื่อ 10-20 ปีที่แล้วอย่างสำคัญ

สถิติผู้มีงานทำจำแนกตามระดับการศึกษาที่สำเร็จ (เดือนมีนาคม พ.ศ.2551) พบว่า แรงงานราว 11.01 ล้านคน หรือร้อยละ 30.81 (จากแรงงานทั้งประเทศ 35.78 ล้านคน) ยังมีการศึกษาต่ำกว่าระดับประถมศึกษา หากเราบวกแรงงานที่มีการศึกษาระดับประถมศึกษา และไม่มีการศึกษาเลยเข้าไปด้วย ก็จะรวมได้ถึง 20.05 ล้านคน หรือร้อยละ 56.1 คือมากกว่าครึ่งหนึ่งของแรงงานทั้งประเทศมีการศึกษาแค่ประถมศึกษาและต่ำกว่า (ดูตารางที่ 15) แสดงว่าถึงกระทรวงศึกษาธิการจะลงทุนเรื่องการศึกษาในรอบ 10-20 ปีที่ผ่านมาไปมาก แต่ก็มีคนที่มีปัญหาด้านต่าง ๆ ที่ออกกลางคันไม่ได้เรียนต่อถึงชั้นมัธยมเป็นสัดส่วนสูง

แรงงานที่เหลือมีการศึกษามัธยมต้นร้อยละ 15.3 มัธยมปลายร้อยละ 12.8 อุดมศึกษาร้อยละ 15.4 (ดูตารางที่ 15) เปรียบเทียบกับประเทศอื่นที่มีระดับการพัฒนาทางเศรษฐกิจสูงหรือใกล้เคียงกัน ประเทศไทยมีแรงงานที่จบชั้นมัธยมปลาย โดยเฉพาะสายอาชีวศึกษาเป็นสัดส่วนน้อยเกินไป ทางแก้ไขปัญหาแรงงานไทยมีการศึกษาต่ำคงไม่ได้อยู่ที่การเพิ่มการลงทุนด้านสถานศึกษาอย่างเดียว แต่อยู่ที่การมองปัญหาอย่างเชื่อมโยงเป็นระบบองค์รวม เพื่อหาทางช่วยทั้งทางเศรษฐกิจสังคม ทางจิตวิทยา ทางการปรับปรุงโรงเรียนและการสอนที่จะทำให้คนจนมีโอกาสจะเรียนและเรียนได้ โดยไม่ออกกลางคันไปเสียก่อนจะจบชั้นมัธยมปลายไม่ว่าจะสายสามัญหรือสายอาชีว

ตารางที่ 15 จำนวนและอัตราร้อยละของผู้มีงานทำ จำแนกตามระดับการศึกษาที่สำเร็จ

(หน่วยของจำนวนคน : 1000)

ระดับการศึกษาที่สำเร็จ

จำนวน

ร้อยละ

ยอดรวม

1. ไม่มีการศึกษา

2. ต่ำกว่าประถมศึกษา

3. ประถมศึกษา

4. มัธยมศึกษาตอนต้น

5. มัธยมศึกษตอนปลาย

5.1 สายสามัญ

5.2 สายอาชีวศึกษา

5.3 สายวิชาการศึกษา

6. อุดมศึกษา

6.1 สายวิชาการ

6.2 สายวิชาชีพ

6.3 สายวิชาการศึกษา

7. การศึกษาอื่น ๆ

8. ไม่ทราบ

35,784.2

1,152.4

11,011.0

7,895.3

5,457.5

4,572.1

3,337.2

1,218.8

16.1

5,501.3

3,055.2

1,655.5

790.6

28.7

165.9

100.0

3.2

30.8

22.1

15.3

12.8

9.3

3.4

2.2

15.4

8.5

4.6

2.2

0.1

0.5

ที่มา : สำนักงานสถิติแห่งชาติ การสำรวจภาวะการทำงานของประชากร เดือนมีนาคม พ.ศ. 2551


1 ผู้วิจัยคำนวณเอง จากสถิติของกระทรวงศึกษาธิการในตารางที่ 1

2 มติชน 16 มีนาคม 2551

Advertisements
 

ป้ายกำกับ: ,

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: