RSS

ความสุขคือสิ่งที่คุณสร้างขึ้นได้ด้วยตัวคุณเอง

13 ม.ค.

รศ.วิทยากร เชียงกูล
คณบดีวิทยาลัยนวัตกรรมสังคม มหาวิทยาลัยรังสิต คอลัมน์ “ปฏิรูปประเทศไทย แบบไหน อย่างไร”
จำนวนคนอ่าน 1490 คน

ความสุขคือสิ่งที่คุณสร้างขึ้นได้ด้วยตัวคุณเอง

โดย : วิทยากร เชียงกูล

คนเรามีธรรมชาติที่ต้องการหลีกเลี่ยงความทุกข์ ความเจ็บปวด และแสวงหาความสุข ความพอใจ

แต่ปัญหา คือ คนส่วนใหญ่มักคิดว่า ตนเองไม่มีความสุขนัก หรืออยากจะมีความสุขมากกว่านี้ คนส่วนหนึ่งอาจจะมีความทุกข์ มาจากความยากจน การขาดแคลนปัจจัยในการดำรงชีพหรือปัญหาทางสุขภาพ แต่คนจำนวนไม่น้อย ที่ไม่มีปัญหาทางด้านกายภาพก็ยังคงไม่มีความสุข เพราะพวกเขาคาดหวังอย่างผิดๆ ในสิ่งที่พวกเขาไม่อาจพบได้ ปัญหาของพวกเขาเป็นเรื่องความคิดจิตใจ การคาดหวังที่ไม่สมจริงที่ทำให้คนเป็นทุกข์มากที่สุด คือ การคาดหวังว่าความร่ำรวยจะนำความสุขมาให้

การมีรายได้สูงพอที่คนเราจะมีปัจจัยดำรงชีพที่พอเพียงและมีคุณภาพ รวมทั้งการดูแลสุขภาพตนเองได้ ทำให้คนก้าวข้ามความทุกข์ทางกายและมีความสุขได้ในระดับหนึ่ง แต่สำหรับคนฐานะปานกลางขึ้นไปถึงคนรวย การมีรายได้เพิ่มขึ้น นำความสุขมาให้เพียงชั่วคราว หลังจากนั้น พวกเขาก็รู้สึกเคยชินและรู้สึกเฉยๆ แต่การที่พวกเขาคงคาดหวังต่อไปว่าถ้าเขามีรายได้เพิ่มขึ้นมากกว่านี้อีกสิบเท่า ร้อยเท่า จะทำให้เขามีความสุขเพิ่มขึ้นนั้น  กลับยิ่งทำให้เขาต้องทำงานหนัก เครียด และมีความทุกข์มากกว่าความสุข คนที่คาดหวังว่าอำนาจ ตำแหน่งหน้าที่การงาน ชื่อเสียงเกียรติยศ ความสุขทางกาย ฯลฯ จะนำความสุขมาให้ก็มักจะมีปัญหาคล้ายๆ กัน
ความสุขเป็นเรื่องที่ขึ้นอยู่กับภาวะความคิดจิตใจของคนแต่ละคนอยู่มาก คนที่ไม่สามารถทำใจได้ว่าแค่นี้เราก็รวยเพียงพอ มีอะไรมากเพียงพอแล้ว สามารถเลือกใช้ชีวิตทำอะไรที่เราชอบ เราพอใจ ทำให้เรามีความสุขได้พอสมควรแล้ว จะไม่มีวันรู้สึกว่าตัวเองรวยพอ ประสบความสำเร็จมากพอหรือมีความสุขมากพอ
นักปราชญ์ เช่นพระพุทธเจ้า ได้ชี้ทางให้เราเห็นอย่างมีเหตุผลว่าความสุขหรือการมีชีวิตที่ดี คือ การเข้าใจถึงสภาพ สาเหตุของความทุกข์และการแสวงหาแนวทางดับทุกข์ เช่น การตระหนักว่า ชีวิตและสรรพสิ่งในโลก ไม่เที่ยงแท้มีแต่จะเสื่อมสลายไป ไม่ใช่ของตน จึงไม่ควรยึดมั่น ถือมั่น เราควรละความโลภ โกรธ หลง และดำเนินชีวิตในทางที่ชอบ ละเว้นการทำชั่ว ทำความดี ทำจิตใจให้ผ่องแผ้ว ฯลฯ แต่คนทั่วไปไม่ได้ศึกษาเนื้อหาของศาสนาพุทธอย่างจริงจัง หรือคิดไปในทำนองที่ว่าเป็นของสูง เป็นอุดมคติที่ยากจะบรรลุได้ ทำให้ไม่สามารถเข้าถึงสัจธรรมที่เรียบง่ายและมีเหตุผลนี้ได้
นักจิตวิทยา นักสังคมวิทยาสมัยใหม่ยืนยันว่าคนอเมริกัน คนยุโรป รุ่นปัจจุบัน ที่ร่ำรวยกว่าคนรุ่นพ่อแม่ เมื่อ 30-40 ปีที่แล้ว กลับมีความรู้สึกมีความสุข ความพอใจลดลง นักวิชาการจึงพยายามหาเพราะความสุขขึ้นอยู่กับ ปัจจัยอื่นที่สำคัญกว่า เช่น การมองโลกในแง่บวกหรือแง่ดี การเป็นคนใจกว้าง ยอมรับการเปลี่ยนแปลงปรับตัวได้ดี เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ ฯลฯ ซึ่งก็คล้ายๆ กับแนวคิดพุทธศาสนานั่นเอง เพียงแต่อธิบายคนละแบบ
คนมีความสุข คือ คนที่มีความสัมพันธ์ที่ดีกับครอบครัว เพื่อนฝูง มีความสุขความพอใจในการงานและชีวิตประจำวัน และงานอดิเรกที่ตนชอบ รวมทั้งมีสุขภาพดี มีรายได้ที่พอเพียงจะดำรงชีพได้อย่างไม่ลำบากเกินไป แต่ปัจจัยส่วนใหญ่ก็ยังมาจากความคิดจิตใจและพฤติกรรมของตัวเราเองเป็นสำคัญ คนบางคนที่คาดหมายให้สมาชิกครอบครัว เพื่อนฝูงทำดีกับตนหรือตามที่ตนคาดหมาย โดยตัวเองไม่ค่อยได้ทำดีกับคนอื่น มักจะหาความสุขได้ยาก เพราะพวกเขาคาดหมายอย่างไม่สมจริง
การที่เราคาดหมายความสุขอย่างผิดๆ หรือไม่สมจริง เพราะเรามีสัญชาตญาณที่จะปกป้องตนเองและได้รับผลการครอบงำทางความคิดให้มุ่งหาผลประโยชน์ใส่ตนเป็นหลักจากหลายทาง เช่น จากพ่อแม่ ผู้ปกครอง คนใกล้ชิด ตั้งแต่สมัยเด็กผ่านระบบการศึกษา สื่อมวลชน ฯลฯ การเมืองแบบเจ้าขุนมูลนาย (เป็นเรื่องอำนาจอภิสิทธิ์) และแบบทุนนิยม (เน้นเรื่องความร่ำรวย การบริโภค) นอกจากนี้ เราที่เป็นผู้ใหญ่ยังต้องดิ้นรนใช้ชีวิตแบบแก่งแย่งแข่งขัน ในระบบเศรษฐกิจทุนนิยมผูกขาดที่เป็นบริวาร ทำให้เราคิดว่าการหาเงิน คือ วิถีทางเดียวกับการหาความสุข เราไม่ได้คิด ไม่ได้ศึกษาว่ามีทางเลือกอื่น นอกจากที่เรารับรู้มา ที่ดีกว่าหรือไม่
จะสร้างความสุขได้อย่างไร
1. อ่าน ศึกษาเรื่องความสุขที่แท้จริง การมีชีวิตและสังคมที่ดี จากหนังสือด้านจิตวิทยา ปรัชญา ศาสนา ฯลฯ
2. เรียนรู้จักตนเองแบบวิเคราะห์ทางเลือก สรุปบทเรียนชีวิตที่ผ่านมา เปรียบเทียบกับคนอื่นที่เขามีความสุข ความพอใจมากกว่า แทนที่จะเปรียบเทียบกับคนรวยกว่า ประสบความสำเร็จในเรื่องทางโลกย์มากกว่า ศึกษาเปรียบเทียบสังคมไทยในอดีตกับปัจจุบัน สังคมไทยในปัจจุบันกับสังคมอื่นๆ
3. ใจกว้าง เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ ช่วยเหลือเพื่อนมนุษย์ การให้ไม่เพียงช่วยให้คนอื่นรู้สึกในทางที่ดีผู้ให้ก็จะรู้สึกในทางที่ดีขึ้นด้วย ที่สำคัญ คือ การช่วยให้คนอื่นรู้ความจริงและช่วยกันปฏิรูปเศรษฐศาสตร์การเมืองสังคมให้มีการเบียดเบียน เอาเปรียบกันลดลง มีการแบ่งปันช่วยเหลือกันอยู่ร่วมกันได้อย่างพอเพียง มีความเป็นธรรมเพิ่มขึ้น จะช่วยให้สังคมพัฒนาได้อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน
การปฏิรูประบบเศรษฐกิจสังคมตามแนวทางเศรษฐศาสตร์แนวพุทธและเศรษฐศาสตร์แนวระบบนิเวศน์ จะช่วยให้คนในสังคมซึ่งหมายถึงตัวเราและลูกหลานด้วย มีความสุขเพิ่มขึ้นอย่างแท้จริงและความยั่งยืน มากกว่าการแข่งขันหรือหาทางออกเฉพาะตัวเราเองและครอบครัว ตามแนวทุนนิยมอุตสาหกรรม

Advertisements
 

One response to “ความสุขคือสิ่งที่คุณสร้างขึ้นได้ด้วยตัวคุณเอง

  1. Neo-utopia

    มีนาคม 6, 2012 at 3:38 pm

    ประเทศจะเจริญได้ต้องเป็นประชาธิปไตยแท้จริง ผมได้อ่านหนังสือ “อนาคตของสังคมประชาธิปไตย” โดย โทมัส ไมเออร์ และ นิโคล ไบเออร์ ของมูลนิธิฟรีคริค เอแบร์ท แล้วเข้าใจการเมืองการปกครองอย่างเเท้จริงครับ

     

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: