RSS

Tag Archives: สังคม

สร้างประชาธิปไตยในความคิดจิตใจของคน


โดย ผู้จัดการรายสัปดาห์     30 ตุลาคม 2551 10:45 น.
ระบอบประชาธิปไตย นอกจากจะต้องมีรัฐธรรมนูญ กฎหมาย เลือกตั้ง และระบบการคานอำนาจที่สมดุลแล้ว ยังจะต้องมีเศรษฐกิจ สังคมและวัฒนธรรมที่เป็นประชาธิปไตย คือเคารพสิทธิเสรีภาพความเสมอภาคของคนส่วนใหญ่ด้วย

ก ารจะทำให้เกิดระบอบวัฒนธรรมที่เป็นประชาธิปไตย สมาชิกในสังคมจะต้องช่วยกันหล่อหลอม สร้างค่านิยม วิถีชีวิต ที่เป็นประชาธิปไตย ทั้งในครอบครัว โรงเรียน ที่ทำงาน ชุมชน ระบบการศึกษา สื่อมวลชน การพัฒนาศิลปวัฒนธรรม ต้องช่วยทำให้ประชาชนมีค่านิยมทัศนะคติแบบประชาธิปไตยและมีจิตสำนึกของพลเมื องที่คิดช่วยกันพัฒนาชุมชนและประเทศ เพื่อประโยชน์ของคนส่วนใหญ่อย่างเอาการเอางาน

การจะสร้างวัฒนธรรมการเมืองที่เป็นประชาธิปไตยได้ เราต้อง

1. ปฏิรูปการเลี้ยงดูเด็ก เปลี่ยนจากวิธีการเลี้ยงดูอบรมสั่งสอนแบบใช้อำนาจใช้คำสั่ง กฎระเบียบข้อบังคับ เป็นการส่งเสริมให้เด็กได้รับความรัก ความเอาใจใส่แบบเสมอต้นเสมอปลาย มีสิทธิเสรีภาพ เสมอภาค ฝึกให้เด็กมีวินัยในตัวเองและความรับผิดชอบอย่างมีเหตุผล รู้ว่าวินัยเป็นประโยชน์สำหรับพวกเขาและทุกคน และฝึกให้เขาคิดตัดสินใจด้วยตัวเองได้เพิ่มขึ้น

2. ปฏิรูปการศึกษา ให้มีครูอาจารย์ที่ฉลาดและมีจิตใจประชาธิปไตยที่จะรับฟังนักเรียน นักศึกษา สอนให้ผู้เรียนรู้จักวิธีคิด วิเคราะห์ เป็นตัวของตัวเอง กล้าถาม กล้าอภิปราย การวัดผลต้องเน้นความสามารถในการเข้าใจ วิเคราะห์ สังเคราะห์ ปฏิบัติได้แทนการท่องจำ และทั้งรัฐภาคเอกชน ภาคสังคมประชาต้องร่วมกันขยายการศึกษาที่มีคุณภาพที่ต้องพัฒนาความฉลาดทั้งท างปัญญา อารมณ์ จิตสำนึก ให้ประชาชนทั้งประเทศเข้าถึงอย่างทั่วถึงเป็นธรรม

3. ปฏิรูปสื่อสารมวลชน ให้เป็นสื่อสาธารณะของประชาชน เสนอข้อมูลรอบด้านเชิงวิเคราะห์ ให้ความรู้ ข้อมูลข่าวสาร ยกระดับความคิดอ่าน และรสนิยม ค่านิยมทางด้านศิลปะวัฒนธรรม ของประชาชนมากขึ้น

4. ปฏิรูปทางด้านศิลปวัฒนธรรม ศาสนา ความเชื่อ สภาพแวดล้อมทางสังคมด้านต่าง ๆ เพื่อส ่งเสริมให้ประชาชนเกิดแนวคิดค่านิยมในเชิงเสรีประชาธิปไตย ใจกว้าง อดกลั้น เรียนรู้ มีความคิดสร้างสรรค์ยอมรับความหลากหลายทางวัฒนธรรมมากขึ้น

การปฏิรูปทางสังคมทั้ง 4 ด้านนี้ต้องมีเป้าหมายช่วยทำให้พลเมืองมีค่านิยมที่สร้างสรรค์และเป็นประชาธิปไตยดังต่อไปนี้

1. เป็นคนมีเหตุผล ยอมรับเรื่องสิทธิหน้าที่ของพลเมือง ความเป็นจริงในทางสังคมว่าเราต้องไม่ไปละเมิดสิทธิคนอื่น และรู้จักการร่วมมือ เคารพในตัวเอง เคารพในศีลธรรม และประโยชน์ร่วมกันของกลุ่ม ชุมชนและประเทศ

2. มีทัศนคติที่ดีต่อเพื่อนมนุษย์ มีความเคารพซึ่งกันและกัน และมีความสามัคคีเพื่อส่วนรวม ไม่ใช่เพื่อคนใดคนหนึ่งหรือกลุ่มหนึ่ง ซึ่งเป็นประโยชน์แค่ระยะสั้น ๆ

3. เข้าใจความจำเป็นและประโยชน์ของการเข้ามาอยู่ร่วมกันเป็นพลเมืองข องชุมชนและประเทศเพื่อประโยชน์ของสมาชิกทุกคนในระยะยาว การปลูกฝังความรักชาติในความหมายของการเห็นแก่ชุมชน เห็นแก่ส่วนรวมมากกว่าส่วนตน ไม่ใช่การหลงชาติ ดูถูกเผ่าพันธุ์อื่น การเน้นจิตสำนึกเพื่อส่วนรวมจะเป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาประชาธิปไตยมากกว่าแน วคิดแบบปัจเจกชนตัวใครตัวมันของลัทธิทุนนิยมอุตสาหกรรมที่มีอิทธิพลมากเกินไ ปในปัจจุบัน

4. เคารพกฎหมายและดำเนินชีวิตในกรอบของกฎหมายที่มีเหตุผลและเป็นธรรม ถ้าเห็นว่ากฎหมายไม่เป็นธรรม ต้องเสนอแนะผลักดันให้มีการแก้ไข ไม่ใช่เลี่ยงหรือทำผิดกฎหมาย ต้องถือว่าระบบอภิสิทธิและการเล่นพรรคเล่นพวกทุจริตฉ้อฉล/หาประโยชน์ทับซ้อนทุกระดับ เป็นเรื่องที่ผิดน่ารังเกียจ ทำให้ส่วนรวมเสียหาย

5. มีจิตใจเปิดกว้าง ยอมรับว่าสิ่งต่าง ๆ เปลี่ยนแปลงได้ ทุกอย่างมีทั้งด้านบวกและลบ และพร้อมที่ปรับตัวรับกับการเปลี่ยนแปลงของสังคมได้

6. เป็นคนที่มีความรับผิดชอบผูกพันกับสิ่งที่เขาได้กระทำลงไป และอธิบายความชอบธรรมอย่างเป็นเหตุเป็นผลได้

7. มีจิตใจแบบเมตตา กรุณา มุทิตา เห็นใจเพื่อนร่วมประเทศ เพื่อนร่วมโลก เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ เอาใจเขามาใส่ใจเรา เป็นธรรม ไม่มีอคติต่อผู้ที่มีความแตกต่างจากตน เช่นนับถือศาสนาอื่นหรือเชื้อชาติอื่น

รัฐธรรมนูญถึงจะแก้ไขให้ดีอย่างไร ก็จะมีช่องโหว่หรือมีความไม่เป็นธรรม ไม่มีประสิทธิภาพในการบังคับใช้รัฐธรรมนูญเกิดขึ้นได้ จะต้องเน้นการให้การศึกษา ความรู้ ข้อมูลข่าวสารที่มีคุณภาพแก่ประชาชนอย่างทั่วถึง รวมทั้งการส่งเสริมการจัดตั้งองค์กรประชาชนจึงจะสนับสนุนให้รัฐธรรมนูญมีผลบ ังคับใช้ตามเจตนารมณ์ได้

ส ิ่งที่สำคัญคือการปฏิรูปการศึกษา สื่อมวลชน การเผยแพร่แนวคิดศาสนา จริยธรรมที่เน้นหลักธรรมมากกว่าพิธีการ เพื่อพัฒนาพลเมืองที่มีความรู้และจิตสำนึกรับผิดชอบสังคม ตระหนักถึงความจำเป็นว่าการจะยอมเสียสละผลประโยชน์ส่วนตัวบ้างเพื่อร่วมมือก ันทำเพื่อประโยชน์ส่วนรวมนั้นจะเป็นประโยชน์ต่อเราแต่ละคนในระยะกลางและระยะ ยาว มากกว่าการเชื่อในเรื่องแข่งขันแบบใครดีใครได้

ประเทศยุโรปเหนือ (สวีเดน นอร์เวย์ ฟินแลนด์) และประเทศอื่น ๆ ซึ่งประชาชนมีวัฒนธรรมประชาธิปไตยและการช่วยเหลือกันร่วมมือกันแบบสังคมประชาหรือชุมชนที่เข้มแข็ง เป็นปัจจัยสำคัญที่จะช่วยให้ประเทศเหล่านี้ พัฒนาทั้งทางเศรษฐกิจ การเมือง สังคมที่เจริญก้าวหน้า ประชาชนมีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดี และมีความสุขความพอใจ

ดังนั้น เรื่องสำคัญที่ประชาชนไทยต้องพยายามสร้างขึ้น ค ือความรู้ค่านิยมและวัฒนธรรมแบบประชาธิปไตยที่ใจกว้าง(ลิเบอรัล) และการส่งเสริมร่วมมือกันเพื่อส่วนรวม ควบคู่ไปกับการปฏิรูปด้านกฎหมาย การเมือง และเศรษฐกิจ และสังคมเพื่อสร้างความโปร่งใส ซื่อสัตย์ สุจริตเป็นธรรมและความฉลาดแบบมีจิตสำนึกเพื่อส่วนรวม การพัฒนาประเทศควรไปในแนวทางเลือกใหม่ เช่นระบบเศรษฐกิจแบบสหกรณ์ผู้ผลิตผู้บริโภค สังคมนิยมประชาธิปไตย รัฐสวัสดิการและชุมชนสวัสดิการ เพราะการพัฒนาประเทศแนวทุนนิยมอุตสาหกรรมผูกขาดที่เป็นบริวารที่ทำอยู่นั้นม ีแต่จะทำให้คนรวยคนมีความรู้มากส่วนน้อยเอาเปรียบคนส่วนใหญ่ยากที่จะแก้ปัญห าการซื้อเสียง ขายเสียงใช้อำนายอิทธิพลระบบอุปถัมภ์ได้

การกล้าคิดวิเคราะห์เพื่อหาทางเลือกอื่นที่ดีกว่า

ระบอบประชาธิปไตยของแท้จะเกิดขึ้นได้ขึ้นอยู่กับปฏิรูปกระบวนการเรีย นรู้ของคนทั้งประเทศใหม่ ให้คนไทยคิดวิเคราะห์อย่างเป็นเหตุเป็นผล มีหลักวิชาการ รู้จักมองอะไรได้กว้างไกลอย่างวิพากษ์วิจารณ์ มีวุฒิภาวะ ไม่มองแบบแบ่งเป็น 2 ขั้วอย่างง่ายเกินไป วิเคราะห์สภาพสังคมแบบเจ้าขุนมูลนาย ระบบอุปถัมภ์ทางการเมืองและทุนนิยมผูกขาดทางเศรษฐกิจ ปัญหาสถานการณ์ความขัดแย้งทางการเมืองเศรษฐกิจอย่างวิพากษ์วิจารณ์และเปรียบ เทียบกับประเทศอื่น ๆ เพื่อแสวงหาพัฒนาทางเลือกใหม่ที่เน้นประโยชน์ของประชาชนส่วนใหญ่เป็นด้านหลั ก

ประชาชนต้องเรียนรู้ที่จะเชื่อมั่นในพลังของตนเอง กลุ่มและชุมชน เชื่อมั่นในเรื่องสิทธิความเสมอภาค เลิกหวังพึ่งคนมีอำนาจแบบระบบอุปถัมภ์ และร่วมมือกันจัดตั้งกลุ่มองค์กรประชาชนตรวจสอบผลักดันใ ห้นักการเมือง นายทุน ข้าราชการ เลิกแก่งแย่งผลประโยชน์ระยะสั้นเฉพาะหน้า เลิก/ลดการโกง การหาผลประโยชน์ทับซ้อน หาทางทำให้คนฉลาดและมีจิตสำนึกมากพอที่จะยอมลดผลประโยชน์ระยะสั้นและความหลง ตัวเอง ตระหนักมากขึ้นว่า การร่วมมือกันแก้ปัญหาอย่างตรงไปตรงมาเพื่อประโยชน์ส่วนรวม คือการรักษาผลประโยชน์ตัวเองและลูกหลานของตนในระยะยาวนั่นเอง

หากส่งเสริมให้ประชาชนฉลาดขึ้น ประชาชนจะสามารถคิดหาทางเลือกในการพัฒนาที่ดีกว่าทุนนิยมอุตสาหกรรมผูกขาดในปัจจุบันได้ เช่นท ุนนิยมแบบรัฐสวัสดิการ สังคมนิยมประชาธิปไตย ระบบสหกรณ์ และธุรกิจเอกชนที่พนักงานและประชาชนเข้าไปถือหุ้นมากขึ้น สหกรณ์ผู้ผลิตและผู้บริโภค สหภาพแรงงาน องค์กรประชาชน สภาชุมชน มีอำนาจต่อรองกับนายทุนและมีบทบาทในระบบเศรษฐกิจมากขึ้น

นอกจากนี้ก็อาจผสานกับเศรษฐศาสตร์การเมืองแนวพุทธ ที่เน้นทางสายกลาง การใช้ชีวิตเรียบง่าย ประหยัด ทำดี ไม่เบียดเบียนคน สัตว์ และธรรมชาติ ช่วยเหลือเกื้อกูลผู้อื่นด้วยความเมตตา กรุณา มุทิตา และแนวคิดการพัฒนาแบบยั่งยืน คำนึงถึงการอนุรักษ์ธรรมชาติและสภาพแวดล้อม ตลอดจนคุณภาพชีวิตและความสุขสงบของคนส่วนใหญ่ มากกว่าการเน้นการเพิ่มความเจริญเติบโตของรายได้ประชาชาติแบบแนวทางการพัฒนา แบบทุนนิยมผูกขาดในปัจจุบัน ซึ่งสร้างปัญหาทั้งการเอาเปรียบคนและธรรมชาติ และสร้างความขัดแย้งการขาดความสมดุลและวิกฤติทางเศรษฐกิจ การเมือง สภาพแวดล้อมชนิดไม่มีทางแก้ได้ ถ้าไม่เปลี่ยนแนวคิดในการพัฒนาประเทศใหม่โดยสิ้นเชิง

ผู้จัดการรายสัปดาห์
บทความ ทางออกของปัญหา

 

ป้ายกำกับ: , , ,

เมื่อรัฐไร้น้ำยา อุตสาหกรรมก็ใกล้ล้มละลาย


การพึ ่งพาตนเองทางเศรษฐกิจ แม้เป็นสิ่งที่ไม่มีใครปฏิเสธในเชิงทฤษฏี แต่ทางปฏิบัติดูจะเป็นเรื่องยากยิ่งยกตัวอย่างโครงการพัฒนาขนาดใหญ่ ซึ่งเป้าหมายเพื่อลดการนำเข้า หลายโครงการต้องสะดุดเพราะปัญหาการต่อต้านโดยเหตุผลเรื่อง สิ่งแวดล้อมและชุมชน

Read the rest of this entry »

 

ป้ายกำกับ: , ,

มองมุมใหม่ด้วยใจรัก:จะต้องลงทุนประเทศไทยอีกเท่าไร เพื่อคนเพียงคนเดียว ?


ท่ามกลางการถูกทำให้รู้สึกว่า สังคมไทย “แตกแยก” มีแต่กลุ่มคนทะเลาะกัน ผมอยากให้ “มองมุมใหม่ด้วยใจรัก” ครับ

ในสังคมใดๆ อยากจะให้รักกัน คนในสังคมนั้นๆ ก็ต้องไม่คดโกงเอาเปรียบกัน คนคดโกงก็ต้องรับโทษตามสมควร แต่ถ้าวางอำนาจ ทำผิด เอาเปรียบภาครัฐ เอาเปรียบประชาชน เพียงเพื่อประโยชน์ส่วนตัว สังคมก็จะรักษาความพึงพอใจ และความสงบสุขได้ยาก
Read the rest of this entry »

 

ป้ายกำกับ: , , ,

ประเทศต้องมีกลไกยุติความขัดแย้ง


ในยุคที ่ทรัพยากรมีจำกัด การขยายตัวและเติบโตของสังคมและกลุ่มคนที่หลากหลายมากขึ้น ทำให้มองเห็นพลังปะทะบางประการของสังคมสมัยใหม่ นักวิชาการบางคน ใช้คำเรียก Clash of Civilizations สังคมมีมิติชนความขัดแย้ง

รัฐธรรมนูญ ปี ๒๕๕๐ มีบทบัญญัติที่สะท้อนพลังของภาคประชาชนในบทบาทของการกำหนดนโยบายแห่งรัฐได้ห ลายประเด็น อาทิ การการเสนอข้อเรียก
Read the rest of this entry »

 

ป้ายกำกับ: , ,

การท่องเที่ยวและการขาดดุลบัญชีเดินสะพัด


วิทยากร เชียงกูล

ธุรกิจท่องเที่ยวทำเงินตราต่างประเทศเข้ามามาก ตัวเลขประมาณการค่าใช้จ่ายของนักท่องเที่ยวต่างชาติในประเทศไทยสูงกว่ามูลค่าสินค้าออกสำคัญๆ ตัวเลขเหล่านั้นนอกจากจะคลาดเคลื่อนแล้วยังไม่ได้แปลว่าเป็นเงินเข้าประเทศโดยสุทธิ เพราะถ้าหักเงินที่คนไทยนำไปใช้ต่างประเทศก็จะเหลือไม่มาก นอกจากนั้นยังต้องหักมูลค่าสินค้าและบริการที่เราสั่งซื้อจากต่างประเทศเพื่อใช้บริการนักท่องเที่ยวต่างชาติในบ้านเราอีก ไม่ว่าจะในธุรกิจโรงแรม พาหนะและน้ำมันที่ใช้ในการเดินทาง อาหารและเครื่องดื่ม ฯลฯ เพราะสินค้าหลายอย่างต้องสั่งเข้าทั้งนั้น รวมทั้งธุรกิจโรงแรมและการท่องเที่ยวส่วนหนึ่งก็เป็นเครือข่ายของนายทุนต่างชาติ ซึ่งในท้ายที่สุดเงินกำไรจากธุรกิจโรงแรม และท่องเที่ยวจำนวนไม่น้อยก็จะไหลกลับไปต่างชาติ

Read the rest of this entry »

 

ป้ายกำกับ: , , , , , ,

ปรับรื้อระบบราชการให้เล็กลง และมีประสิทธิภาพเพิ่มขึ้น


วิทยากร เชียงกูล

ปัจจุบันเรามีข้าราชการและลูกจ้างรัฐบาลทุกประเภทรวมกันอยู่ประมาณ 2 ล้านคน รัฐต้องจ่ายเฉพาะเงินเดือนและค่าจ้างประจำให้กับข้าราชการและลูกจ้างแต่ละปี ราว 1 ใน 3 ของงบประมาณประจำปี คิดเป็นเงิน 2 แสนกว่าล้านบาท ข้าราชการมักจะอ้างว่าตนเองได้เงินเดือนน้อยกว่าภาคเอกชน ซึ่งจริงในแง่อัตราเงินเดือน แต่เคยมีคนวิจัยว่าเทียบค่าใช้จ่ายต่อบุคคลของภาครัฐกับเอกชนในจำนวนผลงานที่เท่ากัน ภาครัฐจ่ายงบเงินเดือนค่าจ้างสูงกว่าภาคเอกชน

Read the rest of this entry »

 

ป้ายกำกับ: , , , , ,

การศึกษาช่วยแก้ปัญหาสังคมหรือเป็นตัวปัญหาเสียเอง?


การศึกษามีบทบาทในการพัฒนาคนและพัฒนาประเทศให้เจริญรุ่งเรืองเป็นประชาธ ิปไตยและเป็นธรรมมากขึ้นในประเทศส่วนใหญ่ แต่ในประเทศไทยทั้ง ๆ ที่รัฐลงทุนทางการศึกษาปีละ 2 แสนล้านบาทหรือราว 20-25 ของงบประมาณประจำปีมานับสิบปีแล้ว ขณะนี้เรามีแรงงานที่จบปริญญาตรี 5 ล้านกว่าคน และที่จบระดับการศึกษาอื่น ๆ อีกมาก แต่ทำไมสังคมไทยซึ่งรวมทั้งเศรษฐกิจ การเมืองกลับยิ่งตกต่ำลงและมีปัญหามากขึ้น?

Read the rest of this entry »

 

ป้ายกำกับ: , , ,