RSS

Tag Archives: Dictionary of Development Studies

desertification กับ 40 คำศัพท์สังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนาที่น่ารู้




desertification กระบวนการที่ทำให้ที่ดินกลายเป็นทะเลทราย จากการตัดไม้ทำลายป่าและกิจกรรมทำลายสภาพแวดล้อมอื่นๆของมนุษย์ เช่น  การเพาะปลูกหรือเลี้ยงสัตว์ในพื้นที่เดิมมากหรือนานเกินไปจนดินหมดความอุดมสมบูรณ์ ทะเลทรายบางประเทศก็มีการขยายตัวด้วยเช่นกัน รวมทั้งเกิดจากการเปลี่ยนแปลงทางภูมิอากาศ  ประมาณว่ามีคนราว 135 ล้านคนในแอฟริกา อนุทวีปอินเดีย และอเมริกาใต้ที่ได้รับผลกระทบโดยตรงจากการที่แผ่นดินซึ่งมนุษย์เคยอาศัยอยู่กลายเป็นทะเลทรายไป

disease of civilization โรคภัยจากอารยธรรมสมัยใหม่ คือ โรคหัวใจและมะเร็ง ซึ่งเป็นผลมาจากการที่คนรวบ คนชั้นกลางในเมืองบริโภคอาหารประเภทที่มีไขมันมากขึ้น ทำงานแบบนั่งโต๊ะนาน ออกกำลังกายน้อย และแข่งขันหาเงิน มีความเครียดเพิ่มขึ้น ทำให้เพิ่มความเสี่ยงต่อการเป็นโรค 2 โรคนี้มากขึ้น

Read the rest of this entry »

 

ป้ายกำกับ: , ,

fair trade และ 30 คำศัพท์สังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนาที่น่ารู้จัก



1. Fair Labor Association (FLA) กลุ่มพิทักษ์สิทธิมนุษยชนในสหรัฐฯ ที่รณรงค์ให้เกิดเงื่อนไขการจ้างงานที่เหมาะสมในโรงงานในประเทศกำลังพัฒนา (www.fairlabor.org)

2. fair trade การค้าที่เป็นธรรม ข้อเรียกร้องให้ประเทศพัฒนาอุตสาหกรรมเปิดประตูการค้าให้ประเทศกำลังพัฒนา เพื่อให้การค้าเป็นธรรมสำหรับประเทศกำลังพัฒนามากขึ้น แทนที่จะอ้าง free trade การค้าเสรี เพื่อที่ประเทศพัฒนาจะได้ขายสินค้าประชาชน มากกว่าที่จะรับซื้อสินค้าจากประเทศกำลังพัฒนาอย่างเป็นธรรม

Read the rest of this entry »

 

ป้ายกำกับ: , ,

genetic engineering และ 20 คำศัพท์สังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนาที่น่ารู้จัก



1. genetic engineering วิศวพันธุกรรม การปรับปรุงเปลี่ยนแปลงพันธุกรรมของสิ่งมีชีวิตโดยการวิจัยทางวิทยาศาสตร์ เพื่อให้เกิดพันธุ์ใหม่ที่เป็นที่ต้องการของมนุษย์ เช่น พันธุ์พืชที่ความต้านทานโรคสูง ขจัดส่วนที่ไม่เป็นที่ต้องการออกไป หรือเพิ่มส่วนที่ต้องการขึ้นมา เนื่องจากเป็นเทคโนโลยีใหม่ที่เรายังไม่ทราบผลกระทบทางลบภายหลัง ทำให้นักวิชาการองค์กรพัฒนาเอกชนคัดค้านการนำมาใช้ในทางการค้า เพราะเกรงว่าจะมีผลกระทบต่อสุขภาพและสภาพแวดล้อม รวมทั้งทำให้บริษัทข้ามชาติผูกขาดและเอาเปรียบประเทศกำลังพัฒนาเพิ่มขึ้น ในทางทฤษฎีสามารถทำกับคนได้ด้วย แต่การวิจัยในเรื่องเกี่ยวกับคนยังเป็นไปอย่างระมัดระวัง เพราะนอกจากจะมีความเสี่ยงสูงแล้ว ยังเป็นปัญหาทางจริยธรรม

2. genetically modiefied organism (GMO) สิ่งมีชีวิตที่ผ่านหรือมีการตัดต่อยีนจากสิ่งมีชีวิตอื่นๆ เข้ามาผสมทำให้เกิดเป็นสิ่งมีชีวิตพันธุ์ใหม่ เช่น ถั่วเหลือง มะเขือเทศ มันฝรั่ง ข้าวโพด ฝ้ายพันธุ์ใหม่ที่เกิดจากการตัดต่อยีนของพืช หรือสัตว์ หรือแบคทีเรีย เพื่อเพิ่มผลผลิตให้สูงขึ้น มีความต้านทานโรคสูง แต่ก็จะต้องมีการวิจัยต่อว่าจะมีผลกระทบต่อสุขภาพผู้บริโภค สภาพแวดล้อมสมดุลของธรรมชาติอย่างไร สหรัฐฯ ซึ่งเป็นผู้ผลิตผู้ส่งออกพืชที่สำคัญสนับสนุนการทำเช่นนี้ แต่ยุโรปและญี่ปุ่นยังมีทีท่าระวังและใช้นโยบายห้ามการสั่งเข้า หรือบังคับให้ผู้ผลิตต้องติดฉลากเพื่อเตือนให้ผู้บริโภคระวังและตัดสินใจด้วยตนเอง

Read the rest of this entry »

 

ป้ายกำกับ: , ,

GNH และ 20 คำศัพท์สังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนาที่น่ารู้จัก




1. gross national happiness (GNH) ความสุขมวลรวมประชาชาติ แนวคิดที่เริ่มเสนอโดยรัฐบาลภูฐานที่จะใช้ดัชนีความสุขมวลรวมประชาชาติ วัดความเจริญก้าวหน้าในการพัฒนาประเทศของตน  แทนดัชนีผลิตภัณฑ์มวลรวมประชาชาติ (GNP) ซึ่งวัดจากมูลค่าสินค้าและบริการโดยรวมของทั้งประเทศ  เนื่องจากพวกเขาเห็นว่ามูลค่าผลิตภัณฑ์มวลรวมประชาชาติ เพียงแต่สะท้อนภาพหยาบๆของสินค้าและบริการที่มีการผลิตและซื้อขายกันแต่ไม่ไ ด้สะท้อนการพัฒนาด้านสังคมและคุณภาพชีวิตของประชาชนส่วนใหญ่ แนวคิดเรื่องดัชนีความสุขมวลรวมประชาชาติของภูฐานเสนอว่า การจะพัฒนาประเทศเพื่อเป้าหมายนี้จะต้องพิจารณาการพัฒนามนุษย์ทั้ง 4 ด้าน คือ การพัฒนาเศรษฐกิจ การอนุรักษ์สภาพแวดล้อม การส่งเสริมด้านวัฒนธรรม และการบริหารที่ดี (good governance)

2. gross domestic product (GDP) ผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ มูลค่าสินค้าและบริการที่ผลิตเพื่อแลกเปลี่ยนซื้อขายภายในประเทศในช่วงเวลาหนึ่ง เช่น 1 ปี โดยไม่นับรวมรายได้สุทธิ (เงินโอนเข้าลบเงินโอนออกจากต่างประเทศ) เหมือนกับ GNP นักเศรษฐศาสตร์นิยมใช้ GDP วัดอัตราการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจของประเทศแบบปีต่อปี และใช้เปรียบเทียบขนาดเศรษฐกิจของประเทศต่างๆ และนิยมใช้ GDP ต่อหัวประชากรเปรียบเทียบฐานะทางเศรษฐกิจของประเทศต่างๆ

Read the rest of this entry »

 

ป้ายกำกับ: , ,

industrialization และ 20 คำศัพท์สังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนาที่น่ารู้จัก



1.industrialization กระบวนการเปลี่ยนแปลงของระบบเศรษฐกิจสังคมจากเศรษฐกิจการเกษตรแบบดั้งเดิมเป็นเศรษฐกิจแบบอุตสาหกรรมที่ขึ้นกับเครื่องจักร การแบ่งงาน ทำกันเฉพาะอย่าง การผลิตขนานใหญ่ การผลิตสินค้าให้ได้มาตรฐานเดียวกัน ซึ่งนอกจากจะหมายถึงการผลิตสินค้าอุตสาหกรรมแล้ว ยังรวมทั้งการเปลี่ยนแปลงวิธีการทำการเกษตรให้เป็นการผลิตเพื่อขายแบบอุตสาหกรมด้วย

2. industrial revolution การปฏิวัติอุตสาหกรรม ขั้นตอนของการพัฒนาเศรษฐกิจของโลกที่พัฒนาจากระบบหัตถกรรมในครัวเรือนเป็นระบบโรงงานอุตสาหกรรมที่ใช้เครื่องจักร เริ่มในยุโรปในคริสต์ศตวรรษที่ 18  เป็นการเริ่มต้นของการพัฒนาระบบเศรษฐกิจแบบทุนนิยมอุตสาหกรรมที่มีผลกระทบต่อการเปลี่ยนแปลงของโลกทั้งด้านบวกและด้านลบอย่างมหาศาล

Read the rest of this entry »

 

ป้ายกำกับ: , ,

learnativity และ 20 คำศัพท์สังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนาที่น่ารู้จัก



1. knowledge (based) economics (economy) เศรษฐศาสตร์หรือเศรษฐกิจในโลกยุคใหม่ที่ต้องพึ่งพาการบริหารจัดการความรู้ข้อมูลข่าวสารเพิ่มขึ้นมาก โดยเฉพาะในประเทศพัฒนาอุตสาหกรรม มีคนทำงานและกิจกรรมทางเศรษฐกิจด้านข้อมูลข่าวสารเป็นสัดส่วนสูงกว่าสาขาอุตสาหกรรมการผลิตและความรู้ว่าควรจะทำอย่างไร (know-how) เป็นทรัพยากรที่สำคัญกว่าทรัพยากรประเภททุนเครื่องจักรแบบเก่า ความหมายคล้ายกับ Digital Economy

2. kyoto protocal การประชุมเพื่อแก้ไขสนธิสัญญาระหว่างประเทศเรื่องการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศของประชาชนที่เมืองเกียวโต ญี่ปุ่น ในปี ค.ศ.1990 ประเทศที่ลงนามในการประชุมตกลงครั้งนี้ 160 ประเทศ ให้สัตยาบรรณว่า จะลดปริมาณการปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์ และแก๊สอีก 5 ชนิด ที่ก่อให้ภาวะเรือนกระจก  โดยมีผลบังคับใช้ตั้งแต่ปี ค.ศ.2005 เช่น กำหนดให้ภายในปี ค.ศ.2008-2012 ประเทศพัฒนาอุตสาหกรรมต้องลดการปล่อยแก๊สที่ทำให้เกิดภาวะเรือนกระจกลงต่ำจากระดับทศวรรษ 1990 ลงเฉลี่ยราว 5% แต่บางประเทศ เช่น กลุ่มตลาดร่วมยุโรปต้องลดลง 8% ถ้าประเทศไหนทำไม่ได้ตามเป้า ต้องใช้วิธีจ่ายงบประมาณไปช่วยโครงการลดแก๊สที่ทำให้เกิดภาวะเรือนกระจกในประเทศอื่นทดแทน ประเทศที่เข้าประชุมแต่ไม่ได้ให้สัตยาบรรณ คือ สหรัฐฯ และ ออสเตรเลีย

Read the rest of this entry »

 

ป้ายกำกับ: , ,

mass production และ 30 คำศัพท์สังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนาที่น่ารู้จัก



1. mass production การผลิตขนานใหญ่ การผลิตสินค้าโดยใช้เครื่องจักรที่ได้มาตรฐานเดียวกันเป็นจำนวนมากเพื่อประสิทธิภาพหรือความประหยัด ข้อดีคือ สินค้ามีราคาต่ำลง ข้อเสียคือ เป็นระบบการผลิตที่เอื้อประโยชน์บริษัทขนาดใหญ่ ทำให้ผู้ผลิตแปลกแยก และผู้บริโภคไร้รสนิยม ไร้ความคิดสร้างสรรค์เป็นตัวของตัวเอง

2. mass society สังคมทุนนิยมอุตสาหกรรมสมัยใหม่ ที่ประชาชนถูกแบ่งแยกโดยหลักการแบ่งงานกันทำให้เป็นปัจเจกชนอิสระแบบกระจัดกระจาย (Automism) และตัดขาดจากรากเหง้าทางวัฒนธรรมและการเมืองของชุมชนหรือของชาติมากขึ้น กลายเป็นสังคมผู้ผลิตและผู้บริโภคที่ถูกบงการและครอบงำโดยบริษัทขนาดใหญ่

Read the rest of this entry »

 

ป้ายกำกับ: , ,